Ongemakkelijk weerzien tussen Mladic en Dutchbatter

'Als je je verzet, kom je in de problemen', zei de generaal

Het is een ongemakkelijk weerzien tussen twee militairen. Een lange gestalte, donker kostuum en glimmende schoenen, komt de rechtszaal binnen: Eelco Koster. Als Dutchbatter was Koster ooggetuige van etnische zuiveringen in Srebrenica, toen de moslimenclave in juli 1995 werd veroverd door het Bosnisch-Servische leger. Gisteren getuigde hij in het proces tegen Ratko Mladic, de commandant die door het Joegoslaviëtribunaal verantwoordelijk wordt gehouden voor internationale misdrijven, waaronder de massamoord op bijna achtduizend moslimmannen en jongens uit Srebrenica.

Mladic (70) negeert Koster bij de start van de zitting. Mladic blijft verdiept in zijn papieren, als de aanklager de Dutchbatter terugneemt naar die dramatische dagen.

Als op 11 juli het stadje Srebrenica valt, vluchten duizenden doodsbange moslims naar de militaire VN-basis in Potocari, van waaruit de Nederlandse blauwhelmen de enclave moeten beschermen. De aanklager toont kaarten en luchtfoto's en speelt video's af die wanhopige vluchtelingen laten zien. Het geluid van huilende baby's klinkt. Servische militairen stappen bij de VN-basis rond. In dit pandemonium vinden enkele ontmoetingen plaats tussen Koster en Mladic. Als de Nederlander protesteert tegen het plan de vluchtelingen te evacueren, bast Mladic: "Als je je blijft verzetten, zul je in de problemen komen."

In een weiland doet Koster met collega's een schokkende ontdekking. "We zagen een negental lijken liggen." Daarna worden de Dutchbatters beschoten. Koster spreekt als een militair: in formele bewoordingen en korte zinnen.

Een volgende clip zoemt in op een groep vluchtelingen die hun bezittingen meetorsen terwijl ze langs bussen lopen waarmee de Serviërs hen zullen wegvoeren. Iemand commandeert: "Mannen deze kant, vrouwen rechtdoor." Dit is het moment waarop de mannen van de vrouwen, kinderen en bejaarden worden gescheiden. Koster, die in drie andere zaken bij dit tribunaal heeft getuigd, was erbij. "We trachtten de mannen weer bij de vluchtelingenstroom te voegen", zegt Koster, die het hele verhoor zijn gezicht strak houdt, geen spier vertrekt, maar nu een diepe zucht slaakt. Hij vertelt dat er opeens wordt geschreeuwd. Een moeder probeert te voorkomen dat Servische soldaten haar zoon uit de rij plukken. Dutchbatters helpen moeder en kind. "Eerst lukte het niet. Tot de jongeman door de Servische soldaten werd losgelaten en hij toch meekon met de bussen en de trucks", zegt Koster. Hielpen Kosters mannen met het scheiden van de mannen, vraagt de aanklager. Kort en strak: "Nee, dat hebben we niet gedaan."

Mladic kijkt naar Koster. Hij overhandigt een briefje aan zijn advocaten, en grijnst naar het publiek. Hij beweegt zijn schrijfarm op en neer. Soms begint hij opeens luid met zijn advocaten te overleggen, waarop rechter Orie hem tot de orde roept.

De verdediging probeert gaten te schieten in de verklaringen van Koster. Advocaat Nehad Petrusic wil weten hoe Koster wist dat de negen doden moslims waren, en of Dutchbat moslimstrijders hielp. De rechters ergeren zich aan zijn manier van vragen stellen: te langzaam, te vaag, te veel naar de bekende weg.

Bij de uitgang van het tribunaal wil Koster geen vragen van journalisten beantwoorden. "Maar dank u voor de belangstelling", zegt hij.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden