Ongelovig in de moestuin

Van het Bildungs-ideaal van de vroege televisie is natuurlijk niks terechtgekomen, maar je had in het begin nog wel eens het gevoel dat je tenminste een beetje rust gegund werd, omdat er niet werd uitgezonden bijvoorbeeld; op andere momenten kreeg je een stilleven in beeld met een juffrouw naast een bosje bloemen. De omroepsters die je van het ene programma naar het andere loodsten betekenden een soort rustpauze, hè hè, even op adem komen van al die songfestivals, praatprogramma's en human interest.

Tegenwoordig moeten we het van die paar schaarse meditatie-programma's hebben, zoals 'Rail Away' van de EO voor de uitgeputte couch-potato of 'Dode dichters almanak'.

De nieuwste loot aan deze stam is 'Maartens moestuin'. Maarten 't Hart leidt ons in hoogsteigen persoon door zijn moestuin te Warmond. Tuiniers-hoed op, tuinhandschoenen aan en maar vertellen wat er zoal groeit en bloeit en wat er lekker en vooral ook voordelig is: 'De kooltjes zijn nog klein, misschien een heel klein beetje beendermeel erbij'. 'Maartens moestuin' is de onmiskenbare opvolger van 'De achtertuin' van Jan Wolkers: Jan, vroeger bekend van het uittrekken van insectenpootjes, liet ons zien hoe zeer hij in de loop der jaren bekeerd was en hoe mooi slakken en kevertjes eigenlijk zijn.

Het zijn allebei programma's van de VPRO, het traditionele honk van links intellectueel Nederland, waar ze het een jaar of dertig geleden niet in hun hoofd gehaald zouden hebben om dat soort lullige programma's uit te zenden, maar de tijden zijn veranderd. De intellectuelen zijn teleurgesteld, hebben gezien dat de wereld helemaal hun kant niet is opgeschoven en hebben zich teruggetrokken op hun akkertje waar ze zich voortaan aan het beheer van de eigen wereld wijden.

Ik snap het allemaal heel goed, ik behoor ook tot die gemeente en ook ik kijk dus naar Maartens moestuin, om met kapucijners en veldsla getroost te worden voor het menselijk tekort in het technologisch universum. Het programma is niet alleen een soort atavisme van het aloude, allang vergeten radioprogramma 'De groenteman', 'Onthou het goed, onthou het goed, 't is de groente die 't 'm doet', het is ook een stil protest tegen wereldwijd toerisme en reislust, want een moestuin moet je dag in dag uit bijhouden, eigenlijk kun je niet op vakantie, dus wijst zo'n sedentair type als Maarten 't Hart ons erop dat het thuis nog altijd best is.

De terugkeer naar de natuur en naar de mens die zelf in zijn behoefte voorziet, wordt, ook dat valt op, verzorgd door ontkerstende zonen van het protestantisme. God mag dan dood zijn, de natuur is dat zeker niet, hoor je ze zeggen.

Mijn opa uit De Bilt had ook zo'n tuin, hij teelde boontjes en kool en sla en mijn tante Nel, ongetrouwd, stopte het zaakje vervolgens in weckpotten waarmee ze de winter doorkwamen. Dat de VPRO nog eens belangstelling voor dit bedrijf zou tonen is even opmerkelijk als veelzeggend, ik proef er jandorie toch iets protestants in, al hebben ze de P in hun naam allang onschadelijk gemaakt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden