Ongelijkheid scholen bleef na apartheid

door Sybilla Claus in Durban

Het onderwijs in Zuid-Afrika is een puinhoop. De kloof tussen goede en slechte scholen is sinds het eind van de apartheid verder gegroeid.

Als is de schoolbevolking op de ’goede’ scholen nu veel meer gemengd, een school uit een township of op het platteland is niet te vergelijken met het chique Glenwood, zegt prof. Vishanthie Sewpaul, hoofd van de faculteit sociaal werk op de universiteit van KwaZulu-Natal (UKZN). Op de website van Glenwood, een middelbare school voor jongens, spelen zwarte en blanke leerlingen viool en hockey.

„Bovenop de erfenis van het apartheidsregime heeft de regering ook nog eens beleid toegepast, dat ongelijkheid bevordert”, zegt Sewpaul, die haar land vertegenwoordigt in een internationale academische raad. Scholen krijgen te weinig geld. Rijke ouders kunnen geld bijleggen. Maar wie arm is, is nog steeds overgeleverd aan scholen met te weinig leraren, waar geweld heerst. Amper een bevorderlijke leeromgeving, aldus Sewpaul.

De universiteiten, die zich aan het eind van het onderwijstraject bevinden, merken logischerwijs ook de gevolgen. „Het tekent ons succes dat de universiteit niet meer het domein is van rijke blanken. Maar dat de meerderheid op UKZN nu van een arme, zwarte achtergrond komt brengt toch problemen met zich mee.” De kamer van het faculteitshoofd ligt vol mappen, onder andere met biografieën van studenten (zie kader). „Ik wil ze leren kennen om de problemen aan te kunnen.”

Veel studenten aan de UKZN zijn straatarm en spreken beroerd Engels, omdat dat niet hun eerste taal is. „We moeten ze toch aannemen, want je moet die erfenis te lijf. Maar het vergt wel extra inzet.” Natuurlijk stelt Sewpaul eisen aan haar studenten. Maar als iemand echt zijn best doet om haar in een stuk iets uit te leggen, valt ze niet over een fout gespeld woord.

Een ander probleem is dat de schooljeugd niet leert om kritisch te denken. „Het onderwijs is in Zuid-Afrika gericht op reproduceren van kennis, zelfs als je het niet begrijpt. Ouderwets, maar hier heel normaal, zelfs op universiteiten.” Sewpaul zet haar studenten aan tot internetgebruik en discussies met vrienden en familie.

Van het ministerie van onderwijs valt weinig steun te verwachten om de situatie te verbeteren. Het is er zo’n chaos dat de Rekenkamer onlangs verklaarde dat de boekhouding niet te controleren is. „Armoede leidt tot misdaad. Als je het geweld hier wilt aanpakken, investeer dan in goed onderwijs. Dat beïnvloedt hoe je over vrouw-man relaties denkt, en of je wel of niet voor voorbehoedsmiddelen kiest.”

Sewpaul vindt het ongepast te antwoorden op de vraag of het universitaire niveau de laatste tien jaar gezakt is. „Je moet altijd naar de context kijken. Ik heb studenten die strijden voor hun diploma. Ze hebben er een baantje bij als tuinier of dienstmeid. Soms sluit je een compromis, ja.” Maar, zegt ze, denk nu vooral niet dat het niveau in Zuid-Afrika knudde is, zoals Sewpaul weleens opvangt op de vele buitenlandse congressen die ze bezoekt. „Soms gelooft men niet dat ik hier ben opgeleid, en denken collega’s dat wij maar halve hersens hebben.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden