Ongekende actie tegen terroristen

HUIB GOUDRIAAN

DEN HAAG - Nooit vertoond, een nimmer op zo'n schaal uitgevoerde militaire operatie tegen bases van terroristen.

Dr. Rob de Wijk, specialist veiligheidsvraagstukken van het instituut Clingendael, is tamelijk verrast door de wijze waarop de Verenigde Staten terroristische doelen in Afghanistan en Soedan hebben aangevallen. “Voor zover mij bekend is dit de eerste keer dat zo uitgebreid militaire middelen - kruisraketten - zijn gebruikt tegen terroristen.”

De Wijk sluit niet uit dat de Amerikaanse actie exemplarisch zal kunnen zijn, dat militair optreden tegen terroristen een gebruikelijke aanpak kan worden.

“Je kunt zeggen dat de manier waarop militaire middelen werden ingezet tegen Libië door president Reagan in april 1986 een soortgelijke operatie was (hoewel met 130 vliegtuigen). Maar met dit onderscheid dat die operatie gericht was tegen een staatshoofd, Kadafi en tegen een staat. Het nieuwe van deze actie is dat is opgetreden tegen terroristische bases op het grondgebied van staten waartegen de actie op zich niet was gericht.”

Politietaak

De deskundige van Clingendael vertelt dat de Turken en de Amerikanen de laatste jaren hebben geprobeerd terrorismebestrijding op de agenda van de Navo te krijgen. “In de Navo-strategie staat dat het bestrijden van terroristen een activiteit is, die het bondgenootschap op zich zou kunnen nemen. Maar die discussie is nooit goed van de grond gekomen, omdat men zich geen voorstelling hiervan kon maken. Het werd meer gezien als een politietaak.”

Zullen we voortaan mogelijk een herhaling van dit soort acties kunnen zien, omdat er een precedent is geschapen?

“Er is een einde gekomen aan het gefilosofeer hierover: de rol van strijdkrachten bij terrorismebestrijding heeft een nieuwe dimensie gekregen en dat zou ook kunnen gelden voor toekomstig optreden van de Navo. De hele operatie is om die reden meer dan zomaar een actie tegen terroristen. En er is nog een dimensie: de Amerikanen beroepen zich op het Handvest van de verenigde Naties, artikel 51, het recht op zelfverdediging. Maar dit recht geldt voor optreden tussen staten, terwijl het nu wordt aangehaald voor terrorismebestrijding.

Volkenrechtelijk mag het dan niet kloppen, het toont wel aan in welke situatie we zijn beland. Want Osama Bin Laden past een mate van geweld toe, heeft daarvoor ook de middelen, die grootschalig militair optreden daartegen onontkoombaar maken.''

Kan deze nieuwe harde aanpak van terrorismebestrijding niet contra-productief werken, dus nog meer geweld oproepen?

“Dat kan. Je weet nooit of terroristen deze aanval gaan wreken. Als zij keihard terugslaan, dan ontstaat een situatie die lijkt op een oorlog. De gedachte dat oorlogen tussen staten op hun retour zijn, is gemeengoed geworden. Toekomstige conflicten spelen zich hoofdzakelijk af binnen staten, waarbij bevolkinggroepen slaags raken. Daarnaast hebben we te maken met enerzijds de verspreiding van massavernietigingswapens en raketten en anderzijds van internationaal terrorisme. En de terroristen blijken bovendien de beschikking te kunnen krijgen over massavernietigingswapens zoals zenuwgassen.”

Volgens Soedan is de door de VS vernietigde fabriek bij Khartoem, die het dodelijke zenuwgas VX zou produceren, een fabriek die medicijnen vervaardigt.

“Die reactie zegt mij niets. Dat wordt altijd in verweer aangevoerd, omdat het volgens internationaal recht verboden is chemische en biologische massavernietigingswapens te maken.

Kruisraketten zijn bij deze operatie gebruikt om de voorbereidingen tot dit optreden niet prijs behoeven te geven. Ze konden worden gelanceerd vanaf schepen van de Amerikaanse marine die daar permanent in de Rode Zee en de Arabische Zee rondvaren. In tegenstelling tot de inzet van vliegtuigen kon de lancering dus tot op het laatste moment geheim blijven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden