Onenigheid over langere Mali-missie

Mali Defensie wil haar kostbare helikopters uit Afrika terughalen. Buitenlandse Zaken wil ze daar blijven gebruiken.

Opnieuw onenigheid tussen de ministers Jeanine Hennis (VVD, defensie) en Bert Koenders (PvdA, buitenlandse zaken). Verschillende bronnen rondom het kabinet bevestigen dat er onenigheid is over verlenging van de missie in Mali. Defensie wil haar kostbare helikopters uit Afrika terughalen. Buitenlandse Zaken wil ze daar blijven gebruiken. Koenders hoopte voor de zomer duidelijkheid te geven aan de Verenigde Naties over de toekomst van de missie die nu officieel aan het einde van dit jaar afloopt, maar hij en Hennis komen er niet uit.

De kwestie ligt gevoelig. VVD-buitenlandwoordvoerder Han ten Broeke wil niet reageren, en ook zijn PvdA-collega Michiel Servaes houdt de lippen op elkaar. Het ministerie van buitenlandse zaken reageert evenmin op verzoeken om vragen te beantwoorden.

Toen de PvdA begin dit jaar instemde met het bombarderen van Islamitische Staat boven Syrië, gaf de VVD volgens bronnen aan dat het zich soepel zou opstellen rond Mali. Nederlandse militairen verzamelen daar sinds 2014 inlichtingen voor een VN-missie. De PvdA hecht zeer aan deze bijdrage aan vrede in Afrika. Bovendien heeft Mali de bijzondere belangstelling van de sociaal-democraat Koenders. Hij werkte er als VN-gezant, en wil dat westerse landen meer deelnemen aan VN-missies in de derde wereld.

De vraag is hoe ver de VVD de PvdA tegemoet wil komen. Waar Koenders publiekelijk spreekt over langer blijven in Mali, denken de liberalen in termen van een uitgesmeerd vertrek dat nu begint en ergens in 2017 eindigt. Nederlandse militairen moeten worden afgelost door collega's uit andere landen, en kunnen hen eventueel nog een tijdje inwerken. Dat is bijvoorbeeld al gebeurd met een Duitse inlichtingencompagnie.

Het verschil tussen langer blijven of een uitgesmeerd vertrek is meer dan semantisch. Het spitst zich nu toe op de vraag of de zeven Nederlandse helikopters volgend jaar nog in Mali zijn. Zij voeren verkenningsvluchten uit en bevoorraden commando's. Tijdens een bezoek aan Nederland in april vroeg Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de VN, expliciet de helikopters langer in Mali te houden.

PvdA-Kamerlid Servaes sprak zich daar eerder dit jaar ook voor uit. Duitsland rekent volgens hem op deze Nederlandse steun.

Maar de commandant van de luchtmacht heeft achter de schermen inmiddels met zijn vuist op tafel geslagen. Hij eist dat de helikopters terugkomen. Door de uitzending van schaars materieel en de slijtage van reservedelen in het Afrikaanse woestijnzand kunnen piloten in Nederland niet meer trainen op vliegen in ijzig weer of vechten tegen vijanden met luchtafweersystemen. Binnen de VVD-fractie is nog minder enthousiasme voor de missie dan bij Defensie. Een geleidelijk vertrek wordt door de liberalen als een noodzakelijk kwaad gezien, voor verlenging van de gehele inzet in 2017 is geen steun.

Een bron rond het kabinet verwacht dat Koenders en Hennis uiteindelijk een compromis vinden. Net als vorige zomer. Toen dreigde Hennis verlenging van de missie tegen IS te blokkeren omdat ze extra aan Defensie toebedeeld geld aan de organisatie in plaats van bommen en kerosine wilde besteden.

Uiteindelijk hebben Defensie en Buitenlandse Zaken de kosten toen gedeeld. Ook dit keer moet Koenders bijspringen als hij Defensie langer in Mali wil houden.

In het kort

Nederland doet sinds 2014 mee aan de VN-missie in Mali; de PvdA wil langer blijven, de VVD voelt daar weinig voor

De luchtmacht wil zijn heli's terughalen voor trainingen

Maar Ban Ki-moon ziet de heli's juist graag langer in Afrika

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden