Onenigheid in saamhorigheid

De vierde landelijke Kerkendag trok zaterdag ruim 5000 gelovigen. In de Zwolse IJsselhallen konden ze debatteren, bijbels bloemschikken, modeshows bekijken, folders verzamelen en meedenken over de toekomst. ,,Er is iets mis met het elan. Hoe krijg je dat terug in de kerk?''

De scène heeft beslist speel-filmallure. Vanaf het Zwolse station trekken plukjes gelovigen op naar de IJsselhallen. Op een straathoek staat, onder een kleurige paraplu, de kleine gestalte van protestants topman dr. Bas Plaisier. Op luide toon leest hij voor uit Jesaja. Intussen kijkt een boomlange zwerver, blikje bier in de hand, geïnteresseerd over zijn schouder mee. De beide mannen kunnen er geen genoeg van krijgen.

,,Nu opschieten Bas'', roept een man. ,,Anders zijn we te laat.''

In de IJsselhallen is de vierde landelijke Kerkendag dan al begonnen. Hoewel officieel oecumenisch komen vooral middenmoot protestanten op het evenement af. De allereerste trok 16000 bezoekers, de tweede 12000, die van 1998 zevenduizend. Toch zal de organisatie - Raad van Kerken, Nederlands Bijbelgenootschap, Evangelische Alliantie en de migrantenkerken - erg in haar nopjes zijn met de ruim vijfduizend belangstellenden die ze vandaag binnenhaalt.

'Uit op zin' is dit keer het motto. De Nieuwe Bijbelvertaling, nu een halfjaar oud, staat speciaal in het zonnetje. Opvallend veel mensen, zegt voorganger Ineke Bakker tijdens de openingsviering, zijn in dit tijdsgewricht op zoek naar zingeving. Zij merken volgens haar dat 'zappen en shoppen' niet gelukkig maakt. De Bijbel ('Dat oude boek') kan ze helpen die zin te ontdekken.

Het programma is gevarieerd en doortimmerd. Er is een drukbezochte Bijbelacademie waar kenners college geven aan liefhebbers. Er is veel muziek, cabaret, drama. Er zijn debatten en films. Jongeren kunnen bijbelteksten omzetten in sms-taal, kinderen mogen knutselen, volwassenen bijbels bloemschikken. In eindeloze hallen prijzen uitgevers hun boeken aan, kloosters hun retraitemogelijkheden. En natuurlijk is er alom aandacht voor menselijk leed, veraf en dichtbij: van zinloos geweld tot overconsumptie, van asielproblematiek tot de gevolgen van de tsunami.

Op de informatiemarkt deelt Annet Kooiman in een wit-geel T-shirt beschuit met wit-gele muisjes uit. Vanwege de nieuwe paus. Ze is van de rooms-katholieke Wereldjongerendagen. ,,De meesten vinden het erg lekker'', zegt ze verlegen. ,,Ik heb nog maar één weigering gehad.''

Elders kun je ('Vraag naar de voorwaarden') een gratis Nieuwe Bijbelvertaling binnenhalen. Al wat er tegenover staat is het donateurschap van het bijbelgenootschap. Vrijwilliger Dineke van Beilen meldt dat de meeste belangstellenden al donateur zíjn.

Een ingelast debat over paus Benedictus XVI en de oecumene levert onverwacht spektakel op. Eduard Kimman, secretaris van de rk bisschoppenconferentie praat met zijn protestantse evenknie Bas Plaisier. Die heeft twijfels, Kimman niet. Dan wil Henk Baars van de opgeheven Acht Mei Beweging zich bemoeien met het debat. De gespreksleider kapt de interruptie snel af. Baars roept boos dat die nieuwe paus 'een ramp' is. Dat vindt Kimman reuze meevallen. ,,De paus is niet doof en niet anti-oecumenisch.'' Baars krijgt steun van een geestverwant die zijn ongenoegen luidkeels kenbaar maakt. In het zicht van de camera.

In de immense AA-hal kijkt Chris van Doude Troostwijk, initiator van het internetmagazine Zinweb, wat verloren om zich heen. ,,Het is een reünie'', zegt hij. ,,En ik begrijp heel goed dat je op een reünie niet te veel vreemde mensen moet uitnodigen.'' Hij vindt de Kerkendag 'gezellig'. ,,Maar er is iets mis met het elan. Hoe krijg je dat terug in de kerk? Dat is wat ik me loop af te vragen.''

Vrolijker gestemd is ds. Rudy Polanen, voorzitter van SKIN, netwerk van migrantenkerken. Hij is met een bus vol Amsterdamse gemeenteleden naar Zwolle afgereisd. Polanen noemt deze Kerkendag 'relaxed' en bovendien 'meerkleuriger' dan de vorige. Tevreden is ook voornoemde Ineke Bakker, algemeen secretaris van de Raad van Kerken. Ze prijst de feestelijke sfeer, is 'ontzettend blij' dat het jongerenprogramma zo goed loopt, en de bezoekersaantallen vallen haar 'zeker niet' tegen. ,,Vanaf het begin hebben wij ons gerealiseerd dat de tijden veranderd zijn.''

Op het hoofdpodium is intussen een forum aan de gang over de Nieuwe Bijbelvertaling. De diverse deelnemers zijn het verpletterend met elkaar eens: de uitgave is een geweldige aanwinst. ,,En u?'', vraagt presentator Jacobine Geel aan de zaal. ,,Hebt u al een Nieuwe Bijbelvertaling in huis?'' Een woud van armen gaat de lucht in.

Uit de Suyderseezaal komt een groepje meiden - korte rokjes, netkousen, stevig opgemaakt - giechelend naar buiten. Ze hebben net een modeshow gedaan van 'eerlijke kleding', geproduceerd zonder kinderarbeid of milieuschade. ,,Dat is mijn dochter'', wijst een man. Persoonlijk zou hij niet op het idee komen om naar zo'n dag te gaan. ,,Ik ben niet kerkelijk, begrijpt u. Maar mijn dochters wel.'' Hij glimlacht. ,,Meestal is het omgekeerd, hè.''

De toekomst, daarover gaat het even later op het hoofdpodium. Onderzoeker Joep de Hart van het Sociaal en Cultureel Planbureau brengt somberheid in de feestelijke stemming. Rooskleurig is de situatie in kerkelijk Nederland allerminst, houdt hij zaal en forum voor. De vaste kaders verdwijnen rap, een 'religieuze proeftuin' blijft over. Mensen proberen als spirituele nomaden van alles uit, nemen hooguit 'een stukje uit het totaalpakket', gaan dan weer verder. De kerken zouden wat hem betreft hun licht moeten opsteken bij Albert Heijn: die speelt tenminste in op wat er onder zijn klanten leeft.

Theoloog en Trouw-columnist Jan Greven doet er een schepje bovenop. Hij vindt dat de kerk te weinig maatwerk levert, te veel confectie ('Als het je niet bevalt, ga je maar naar een ander'). Hem is dat 'te makkelijk'. Voorbeeld uit eigen ervaring: waarom zou je weigeren de huwelijkssluiting van een onkerkelijk paar spiritueel aan te kleden?

Binnen het forum tekent zich onmiddellijk de klassieke waterscheiding af: de vrijzinnig angehauchte theologen zijn enthousiast over het pleidooi, de rest griezelt alleen al van de gedachte. ,,Het gaat wél om de Bijbel'', zegt Bas Plaisier. ,,Jezus Christus mag je niet opzijschuiven.''

,,Precies'', mompelt een vrouw in de zaal. ,,Je moet een keuze maken. Je gaat naar de kerk, of je gaat niet naar de kerk.''

Greven laat zich niet uit het veld slaan. Van hoeveel aanwezigen ('Ik zie hier veel mensen van mijn generatie') gaan de kinderen nog naar de kerk? Een kleine minderheid steekt de hand op.

De slotviering biedt gebed, massale samenzang, bijbelverzen-op-rap, en de plechtige ondertekening van het Manifest van Zwolle. Daarin de oproep aan kerken en christenen om ,,te blijven luisteren naar de bijbelverhalen'' en ,,smaakmakers en lichtbrengers te zijn in onze wereld''.

Fokje Abma uit Joure staat op uit haar klapstoel. ,,Ik vond het een fantastische dag'', zegt ze stralend. ,,Die saamhorigheid. En zoveel mensen nog die rondom de kerk bezig zijn.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden