Oneerlijke concurrentie uit de Golf

Luchtvaartmaatschappijen als Etihad en Emirates zouden megasubsidies krijgen

Ze zouden de nachtmerrie zijn van de KLM's van deze wereld: de luchtvaartmaatschappijen uit het Midden-Oosten. Gespekt met oliedollars concurreren ze oneerlijk met de traditionele Europese en Amerikaanse maatschappijen, is het verhaal. Of zoals de Nederlandse pilotenvakbond VNV vorige week zei: maatschappijen als Etihad en Emirates vliegen hier lukraak naartoe met megasubsidies.

De angst voor de concurrentie uit het Midden-Oosten heeft de Amerikaanse maatschappijen Delta, American Airlines en United Airlines zo in z'n greep dat zij zelfs een aparte lobbyclub hebben opgezet om de Golfmaatschappijen het leven zuur te maken. Dit partnership for open and fair skies kwam begin dit jaar met een rapport waaruit zou blijken dat Etihad, Emirates en Qatar, die de afgelopen jaren spectaculair zijn gegroeid, in de afgelopen tien jaar 42 miljard aan staatssubsidies hebben gekregen. De Golfmaatschappijen ontkenden nog maar weer eens dat ze staatssteun krijgen.

De angst voor luchtvaartconcerns uit het Midden-Oosten slaat aan in de politiek. Brussel is bezig een verdrag op te stellen tussen Europa en de Golfstaten om een einde te maken aan de vermeende oneerlijke concurrentie. Zolang er over dit verdrag wordt onderhandeld, zal Nederland de landingsrechten voor de maatschappijen uit het Midden-Oosten niet uitbreiden. "We houden de deur nu dus dicht", zei voormalig staatssecretaris Wilma Mansveld in mei tegen tv-programma 'Nieuwsuur'.

Toch valt er wat af te dingen op die harde kritiek. Hoeveel steun de Golfmaatschappijen precies krijgen, is moeilijk vast te stellen. Maar in elk geval doen de westerse maatschappijen ook niet alles op eigen kracht,

De discussie over staatssteun is een lastige, zegt luchtvaartadvocaat Jochem Croon. "Amerikaanse maatschappijen hebben bijvoorbeeld het voordeel van chapter 11, de Amerikaanse faillissementswetgeving die het makkelijk maakt om goedkoop te reorganiseren en weer door te starten. Bijna alle Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen hebben daar gebruik van gemaakt. En in het verleden hebben ook Europese maatschappijen voordelen gehad."

Luchtvaarteconoom Hans Heerkens van de TU Delft wijst erop dat Nederland zijn staatssecretaris naar Parijs stuurt om de belangen van KLM te behartigen. "Dat is ook een vorm van staatssteun." Het verhaal dat er door de Golfmaatschappijen overcapaciteit in de markt komt, vindt hij overdreven. "Maar ze zijn inderdaad niet voorzichtig bezig. Ze concurreren keihard op frequentie en het aantal bestemmingen."

Volgens Croon zitten de maatschappijen uit het Midden-Oosten nu in de groeifase waar de Europese en Amerikaanse maatschappijen al doorheen zijn. "KLM is groot geworden dankzij de liberalisering en het sluiten van allianties. Nu zijn het de Golfmaatschappijen die van de liberalisering gebruik maken om te groeien."

In plaats van wijzen naar de Golfmaatschappijen zouden de Europese maatschappijen ervoor moeten zorgen dat ze minder worden benadeeld door Europese regelgeving, zegt Croon. "Het is nog altijd niet gelukt om tot één luchtruim te komen. Dat brengt hoge infrastructurele kosten met zich mee, omdat er in allerlei hoeken en bochten moet worden gevlogen."

Ook wordt de regelgeving vaak niet eenduidig toegepast. "Elk land heeft boven op de Europese regelgeving nog eigen regels en interpretaties. Dat zorgt voor extra bureaucratie." En dan is er nog de bescherming van consumenten die Europese maatschappijen parten speelt. "Die is in vergelijking tot de rest van de wereld wel erg genereus. Dat maakt concurreren ook moeilijker."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden