Onduidelijkheid over toepassen huishoudtoets

Beeld ANP XTRA

De huishoudtoets voor bijstandsgezinnen is voorlopig niet van de baan. Gemeenten willen eerst van het kabinet 'zwart op wit' hebben dat de wet niet meer geldt.

Dat betekent dat nog steeds de inkomens van inwonende kinderen meetellen voor toekenning van een bijstandsuitkering. Eerder afgewezen gezinnen moeten afwachten of ze alsnog, met terugwerkende kracht, voor bijstand in aanmerking komen.

Nadat de Kunduz-coalitie vorige week had afgesproken om de omstreden huishoudtoets te schrappen, is een vacuum ontstaan. De maatregel die het aantal uitkeringen binnen een gezin moet beperken, ligt vast in de Wet Werk en Bijstand en een wet kan niet zomaar worden genegeerd. De toets is bovendien op 1 januari ingegaan voor nieuwe gevallen en zou op 1 juli gaan gelden voor gezinnen die al bijstand ontvangen.

Hoeveel aanvragen dit jaar zijn afgewezen op basis van de inkomenstoets is niet bekend. Maar honderden bijstandsgezinnen hebben al wel te horen gekregen dat ze deze zomer hun bijstandsuitkering - gedeeltelijk - zouden verliezen.

De meeste gemeenten waren ver op streek met het voorbereiden van deze gezinnen op de nieuwe ontwikkelingen. Ook met het oog op meer problemen bij minima, zoals oplopende schulden, en nepverhuizingen om uitkeringen te behouden.

De sociale dienst van de Drechtsteden (o.a. Dordrecht, Alblasserdam en Sliedrecht), de op vier na grootste in Nederland, had extra personeel ingehuurd. Alleen zo kon ze op korte termijn met 1240 cliënten, een kwart van het totale bestand, 'één op één gesprekken' voeren.

"We wilden de mensen snel duidelijkheid geven over hun inkomenssituatie." Meer dan twintig procent van de ongeveer 400 klanten die inmiddels zijn beoordeeld, moest rekening gaan houden met verlies van hun uitkering.

Groningen stuurde voor de jaarwisseling 1100 gezinnen een brief en begon in januari met gesprekken.

"Bij zoiets ingrijpends kan je niet tot het laatste moment wachten", legt een woordvoerster uit. Enschede zocht betrokken gezinnen thuis op om hulp aan te bieden en er zeker van te zijn dat ze goed waren voorbereid op de nieuwe situatie.

Na het Kunduz-akkoord bevroren de vier grote steden, onmiddellijk de uitvoering van de 'hardvochtige' maatregel. Andere gemeenten volgden dit voorbeeld, mede op advies van Divosa, de vereniging van sociale diensten. Elders worden nadere instructies afgewacht van het ministerie van sociale zaken. Dat moet nu zo snel mogelijk duidelijkheid geven of gemeenten de wet wel naast zich neer mogen leggen.

Hoewel opluchting overheerst, komen ook irritaties boven over de manier waarop het kabinet de maatregel, die veel energie en geld heeft gekost, er 'doorduwde' ondanks verzet van lokale overheden. Ze hadden er grote moeite mee dat ouders financieel afhankelijk zouden worden van hun inwonende kinderen.

"Het is de klok terugzetten, je belemmert kinderen in hun toekomst", verwoordt Henk Grooten de kritiek. Volgens de Enschedese beleidsmedewerker, betrokken bij het sociaal overleg van de middelgrote gemeenten, is een heel zwaar middel gebruikt om 51 miljoen euro te besparen. Een bedrag dat, aldus critici, ook nooit zou zijn gehaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden