Onderzoekscentrum met veel autoriteit in de rechtszaal

Kostbaar verouderd gebouw doet PBC na zestig jaar de das om

Een hele reeks vragen vuurde Wim Anker, advocaat van Robert M., eerder dit jaar in de Amsterdamse rechtbank af op een psychiater en psycholoog van het Pieter Baan Centrum. Hoe ze toch bij conclusie kwamen dat de hoofdverdachte een hyperseksuele stoornis had en dat de kans op herhaling zo groot was dat hij behalve celstraf ook tbs moest krijgen met dwangverpleging. De advocaat had al twee andere deskundigen het PBC-rapport kritisch laten bekijken.

Beide PBC-deskundigen doorstonden het vragenvuur met verve en de twee aanvullende rapportages bevestigden enkel hun conclusies. Het is symbolisch voor de grote autoriteit in de rechtszaal van de kliniek voor psychiatrisch onderzoek van verdachten. Die opende zijn deuren ruim zestig jaar geleden. Dertig jaar geleden kreeg het een nieuw gebouw aan de Gansstraat in Utrecht en ook zijn huidige naam, naar de toenmalige geneesheer-directeur.

Het PBC is een soort gevangenis waar de 'observanten' vrijwel permanent gevolgd kunnen worden door teams van psychiaters, psychologen, groepsleiders en andere experts als dat nodig is. Steeds meer verdachten weigeren mee te werken, maar dat belet deze teams niet om toch te kijken hoe ze zich gedragen in de zeven weken dat observanten er verblijven. Bovendien zijn er ook de zogeheten milieu-onderzoekers, die aanvullend onderzoek doen in de omgeving van verdachten. De teams zoeken het antwoord op vragen als: had de observant een stoornis toen hij - het gaat bijna uitsluitend om mannen - deed waarvan hij wordt verdacht? Was hij verminderd toerekeningsvatbaar en hoe groot is de kans op recidive?

Vijf jaar geleden ging het PBC op in het Nederlands Forensisch Psychiatrisch Instituut (NIFP), samen met de zelfstandige deskundigen in de regio die ook steeds vaker onderzoeken uitvoerden, omdat het PBC de groeiende vraag niet aankon.

Vier jaar geleden kreeg de autoriteit van het PBC een tikje, toen voormalig werknemer Ernst Ameling de directie ervan beschuldigde geld te verdienen aan onderzoeken van verdachten die niet wilden meewerken. Bovendien zou er veel personeel vertrokken zijn. Toenmalig staatssecretaris Albayrak weersprak die mening, maar liet de zaak wel uitzoeken. Daaruit kwam een rapport dat stelde dat er wel wat te verbeteren was. Een herhaling van dat onderzoek twee jaar geleden was al een stuk positiever.

Vorig jaar bleek dat de wachttijd voor nieuwe onderzoeken was opgelopen tot bijna een half jaar. Het kabinet beloofde geld voor extra deskundigen. Ironisch genoeg deed juist het huidige gebouw, speciaal als onderzoekskliniek ontworpen, het PBC de das om. Het was kostbaar en verouderd en er werd al gesproken over verhuizing naar een nieuw gebouw. Dat gesprek is sinds gisteren afgelopen.

Beroemde 'klanten'
Volkert van der G.

de moordenaar van Pim Fortuyn

Mohammed B.

die Theo van Gogh ombracht

Lucia de B.

de verpleegkundige die later werd vrijgesproken van meervoudige moord

Erwin L.

de 'waxinelichtgooier' naar de Gouden Koets

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden