Onderzoekers: Media stookten niet na de moord

Hebben de media in een sfeer van escalatie en verharding na de moord op filmmaker Theo van Gogh het vuurtje nog eens extra zitten opstoken? Helemaal niet, volgens twee politicologen.

Ze waren er zelf ook een beetje door verrast, vertelt onderzoeker Maarten Hajer. „Wij dachten –zoals veel mensen, denk ik– in de kranten vooral een beeld van verharding tussen autochtone Nederlanders en moslims aan te treffen. Maar we vonden juist na de moord heel veel aandacht voor sociaal-economische problemen onder moslims.”

Samen met Justus Uitermark ploos Hajer zes grote dagbladen na (de Telegraaf, de Volkskrant, Algemeen Dagblad, Trouw, NRC Handelsblad en Het Parool), vier maanden voor en vier maanden na de moord. Ze turfden met de computer bijvoorbeeld hoe vaak in artikelen de woorden ’moslim’ en ’discriminatie’ voorkwamen, en of het dan ging over discriminatie van of door moslims. Dat onderzoek presenteren ze woensdag aan de Universiteit van Amsterdam.

Wat bleek: een enkel artikel ging over moslims die homoseksuelen discrimineerden. „Maar dat viel weg tegen de overvloed aan berichtgeving over moslims die problemen hadden om werk of een stageplek te vinden.” Het aantal artikelen met die strekking verviervoudigde na de moord.

Hajer: „Van Mohammed B. was heel snel bekend dat hij in een achterstandswijk in Amsterdam-West woonde. Toch was de teneur van de berichtgeving niet zozeer: waarom weten we niet wat daar gaande is op het gebied van extremisme? Nee, er werd veel vaker geschreven over scholingsproblemen in dergelijke wijken.”

De media, concludeert Hajer, hebben hun best gedaan te zoeken naar de redenen waardoor sommige moslims ontsporen, en naar de structurele achtergronden van de moord.

Of er tussen de zes dagbladen verschillen bestonden in de aard van de berichtgeving, hebben de onderzoekers niet gemeten. En ook de maand november, direct na de moord, lieten ze erbuiten. Hajer: „Het ging ons niet om de emoties direct na het drama maar om wat in de discussie beklijft na de ontreddering.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden