Onderzoekers hebben een tot nu toe nog onbekend verschijnsel ontdekt: de ikke-eerst-illusie

Het duel om de bal voelt voor beide spelers net iets anders. Beeld BSR Agency

Twee spelers gaan voor de bal en in de kluts gaat de bal uit. Beide claimen met grote stelligheid de ingooi, omdat de ander de bal het laatst heeft geraakt. Een bekende situatie in voetbal, basketbal en andere teamsporten.

Wij toeschouwers nemen aan dat een van beide spelers gelijk heeft, en de ander acteert om de scheids te misleiden. Maar, dachten psychologen van Arizona State University, misschien hebben beide spelers gelijk, hebben ze beiden het gevoel de bal eerst te hebben geraakt en niet als laatste. 

Ze haalden er een paar proefpersonen bij, en zetten die aan tafel met een schot ertussen en hun handen tegenover elkaar op het tafelblad. Bij een lichtsignaal moesten ze zo snel mogelijk met hun rechterhand de linkerhand van de ander raken. Een camera registreerde de werkelijke uitkomst. En die was anders dan beide proefpersonen dachten; wanneer ze precies tegelijk andermans hand raakten waren ze er beiden zeker van eerste te zijn. Zelfs wanneer de ander op camera zichtbaar sneller was, dan nog kon een proefpersoon beweren dat hij als eerste tikte. 

Dit nog onbekende verschijnsel moest een wetenschappelijke naam krijgen. De onderzoekers doopten het ‘egocentric temporal order bias’, ofwel de ikke-eerst-illusie. De verklaring ligt in de hersenen: we worden een actie die we zelf ondernemen eerder gewaar dan een actie die ons overkomt. De eigen beweging dringt eerder door dan de beweging van de tegenstander. Het verschil is opmerkelijk constant: 50 milliseconden, oftewel een twintigste van een seconde. Een minieme flits, maar in een snelle balsport groot genoeg om het verschil te maken. De scheids weet nu wat hij moet doen als de bal uit gaat: geen aandacht besteden aan dat druk gebarende tweetal.

Lees ook: 

Psycholoog Dan Ariely: De mens kan niet met geld omgaan

Hij heet een rationeel wezen te zijn, maar met geld kan de mens niet omgaan. Psycholoog Dan Ariely laat het zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden