'Onderzoeken Pieter Baan Centrum zijn antiquarisch'

Verdachten van misdrijven worden te vroeg naar het Pieter Baan Centrum gestuurd. De kwaliteit van het centrum is bovendien onder de maat.

Dat zeggen hoogleraar rechtspsychologie Harald Merckelbach en neuropsycholoog Marko Jelicic van de universiteit Maastricht in Trouw. Het ontbreekt de observatiekliniek aan wetenschappelijk verantwoord onderzoek, vinden beiden. ,,Het PBC blinkt uit in antiquarische methoden. Het wetenschappelijk gehalte is armoedig'', aldus Merckelbach.

Als voorbeeld noemt de hoogleraar de zogenoemde zin-aanvul-test. ,,Dan moet een verdachte een zin afmaken als: 'Mijn moeder...' Wanneer iemand dan zegt: 'is een heel warm mens', krijgt hij te horen dat hij zich niet goed los heeft kunnen maken. Alles wat je zegt, is fout.''

,,Om een goede beslissing over potentiële gedragsgestoorden te kunnen geven, moet je voldoende gegevens over zo iemand hebben verzameld, die je deelt met collega's en waarover je vervolgens discussieert. Dat gebeurt echter niet. De blik is te veel naar binnen gekeerd.

De Maastrichtse psychologen vrezen dat de deskundigen bij het PBC verdachten niet zien als verdachten maar als de pleger van het delict. Hun verwachtingspatroon leidt tot 'voorgekookte' conclusies. ,,Er zit een weeffout in ons rechtssysteem'', meent Merckelbach. ,,Nog voordat iemand is veroordeeld, vragen we aan een psychiater: stel dat hij het gedaan heeft, wat is er dan mis met hem? Dat is de verkeerde volgorde. Kijk eerst of iemand juridisch schuldig is of onschuldig, en onderzoek dan pas of er sprake is van verminderde toerekeningsvatbaarheid.''

Jelicic en Merckelbach vinden het 'onbegrijpelijk' dat het Pieter Baan Centrum in Nederland 'zo hoog staat aangeschreven'. ,,Ik heb nog nooit een PBC-rapport gelezen waarin staat dat de verdachte een normale, gezonde Hollandse jongen is, bij wie men twijfelt of hij het delict wel heeft gepleegd. Het is voor psychiaters heel moeilijk om normaliteit te zien. Ze neigen altijd naar pathologie, ziekte'', aldus Merckelbach.

Toch gaan rechters vaak af op het oordeel van deskundigen, als die van het PBC, constateren de wetenschappers. ,,Ik wil niet beweren dat het in alle gevallen misgaat'', zegt Merckelbach, ,,maar als het misgaat, gaat het ook dramatisch mis.''

DE VERDIEPING

Moordaanslag? Totaal vergeten!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden