Onderzoek voor langgestraften

Justitieminister Hirsch Ballin wil levenslang gestraften periodiek laten onderzoeken. De uitkomst kan worden gebruikt bij een gratieverzoek.

Minister Hirsch Ballin wil levenslang gestraften het recht geven zich tenminste eens in de vijf jaar medisch en psychologisch te laten onderzoeken. Hirsch Ballin schrijft dit in een brief aan de Tweede Kamer.

Zo’n onderzoek kan leiden tot aanpassingen in het gevangenisprogramma, maar niet tot terugkeer in de samenleving. Wat Hirsch Ballin betreft blijft levenslang echt levenslang.

Op dit moment zitten in Nederland 28 personen voor de rest van hun leven vast. Tegen zeven anderen is de straf geëist. De enorme stijging sinds 2000 noopte minister Hirsch Ballin ertoe zich te buigen over het beleid. Daarbij voelde hij de hete adem in de nek van het Forum Humane Tenuitvoerlegging Levenslange Gevangenisstraf.

Dit gezelschap van magistraten, juristen en andere wetenschappers noemt een straf tot de dood er op volgt onmenselijk, en wil een tussentijdse toets na bijvoorbeeld vijftien jaar. Die toets moet uitwijzen of een misdadiger terug kan in de samenleving.

Hirsch Ballin schrijft nu aan de Kamer: „Er dient aandacht te zijn voor de vraag wat iemand nodig heeft om de jarenlange detentie op een humane wijze te ondergaan.” Behalve een medische test en een persoonlijk detentieplan wil de bewindsman levenslang gestraften bij elkaar zetten op speciale afdelingen in penitentiaire inrichtingen.

Hirsch Ballin voelt niets voor de tussentijdse toets die het Forum wil. Hij blijft erbij dat gratie een voldoende middel is om eventueel weer vrij te kunnen komen. De minister krijgt steun van de Hoge Raad. Die stelde deze zomer nog dat het Nederlandse beleid niet in strijd is met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Hirsch Ballin meent wel dat een medisch onderzoek een gratieverzoek kan ondersteunen.

„Ik ben blij dat de minister kritisch heeft willen luisteren”, reageert Wiene van Hattum, voorzitter van het Forum Humane Tenuitvoerlegging Levenslange Gevangenisstraf. „De levenslang gestraften zijn nu tenminste niet meer die vergeten en afgeschreven groep. Ze krijgen aandacht voor hun klachten die juist door het uitzichtloze vastzitten worden gegenereerd. Bij het uitgangspunt dat levenslang levenslang is blijven wij onze vraagtekens zetten.”

Van Hattum durft niet te voorspellen of de medische test zal leiden tot een toename van het aantal gratiegevallen. Afgelopen juli kreeg een 50-jarige man gratie omdat hij ongeneeslijk ziek was. Volgens Van Hattum een a-typisch geval, want de man was veroordeeld in Duitsland. Daarvoor was seriemoordenaar Hans van Z. de laatste gegratieerde levenslang gestrafte, in 1986.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden