Onderzoek naar verwijtbaarheid wanbeleid ROC Leiden

Beeld anp

Onderwijsminister Jet Bussemaker wil dat wordt uitgezocht of de bijna-ondergang van het ROC Leiden aan de toenmalige bestuurders daarvan persoonlijk te verwijten valt. Dat zei ze dinsdag bij de presentatie van een rapport over de gang van zaken.

In dat rapport, opgesteld door de commissie-Meurs, staat dat er voldoende aanleiding is voor zo'n onderzoek naar de aansprakelijkheid en dat onderschrijft de bewindsvrouw. Ze wil bovendien de financiële controle op onderwijsinstellingen verstevigen.

Het ROC Leiden, met 9000 leerlingen, stond aan het begin van de zomer aan de rand van de financiële afgrond als gevolg van veel te uitbundige nieuwbouw. ,,Het hele project wordt gekenmerkt door te grote ambities, onvoldoende inzicht in de gevolgen van genomen besluiten en een gebrek aan regie'', aldus de commissie.

De instelling werd op het nippertje door de politiek gered met vele miljoenen. Een meerderheid van de Tweede Kamer wilde leerlingen en leerkrachten niet laten opdraaien voor de gevolgen van wat het bestuur had uitgespookt.

Volgens de commissie ,,zijn onverantwoorde risico's genomen. De commissie vindt dan ook dat het College van Bestuur in de periode 2001 tot 2011 onverantwoord en verwijtbaar heeft gehandeld.'' Het ging het bestuur meer om imago en concurrentie dan om goed onderwijs, concludeert de commissie. Belangrijkste les: ,,Blijf bij je leest en bouw geen parkeergarages, callcenters of supermarkten.''

Bussemaker vraagt de nu zittende toezichthouders om onderzoek naar de aansprakelijkheid. Ze noemde het dinsdag ,,onacceptabel'' dat voormalige bestuurders ,,onnodige en niet te rechtvaardigen risico's'' namen en verplichtingen aangingen waarvan eigenlijk wel duidelijk was dat ze niet konden worden nagekomen. Ze namen beslissingen met ,,verregaande of onoverzienbare financiële consequenties zonder deugdelijke voorbereiding''.

Beeld anp

Er wordt al gewerkt aan maatregelen om eerder te kunnen ingrijpen bij wanbeheer en het nemen van bepaalde risico's, ook naar aanleiding van de eerdere toestanden met financiën en kwaliteit bij de Amarantis Onderwijsgroep.

Anne-Wil Lucas van de VVD in de Tweede Kamer noemt het wanbeleid bij ROC Leiden 'een hele dure les'. "Het ROC Leiden is een hele dure, wijze en laatste les voor de minister en voor bestuurders van scholen. Financieel verwijtbaar wanbeleid van bestuurders beloon je niet met een doorstart, maar straf je keihard af."

De liberalen vonden de miljoenen kostende reddingsplan voor ROC Leiden in juni al niks en stelden voor om de school maar failliet te laten gaan. Met het CDA en de PVV vonden ze dat de fouten van het bestuur moesten worden afgestraft met een faillissement. Maar andere partijen wilden leerkrachten en leerlingen niet laten opdraaien voor de fouten van het bestuur.

De doorslaggevende stem was toen van Jasper van Dijk van de SP. Hij wilde leerlingen en leerkrachten niet de straat opsturen, maar was woedend over wat er was gebeurd. Hij zei dinsdag dat is aangetoond dat het systeem niet deugt.

"Als dat niet verandert, blijft het dweilen met de kraan open. Vastgoed moet uit de handen van onderwijsbestuurders. Vastgoed en onderwijsbestuurders vormen een ongelukkig huwelijk", aldus Van Dijk. "Die bestuurders hadden in Leiden miljoenen voor hun megalomane nieuwbouw. De Raad van toezicht was passief. De taken van die raden kunnen beter naar de medezeggenschapsraden, dat zijn de echte controleurs.''

Van Dijk zal dit nader toelichten bij de behandeling van een eigen voorstel voor democratisering in het hoger onderwijs.

Pauline Meurs (L) van de onafhankelijke commissie onderzoek huisvesting ROC Leiden biedt het rapport aan minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Beeld anp

ROC Leiden wil niet reageren op de kritiek die een speciale commissie dinsdag naar buiten bracht. Het huidige bestuur en de toezichthouders vinden ,,dat het hen niet past te spreken over het verleden'', laat de instelling in een verklaring weten.

Bouwen is ,,ingewikkeld, tijdrovend en duur'', zei het ROC leiden dinsdag. Het voegt er aan toe: ,,Het voormalige college van bestuur en raad van toezicht hebben hierin naar eigen inzicht gehandeld en keuzes gemaakt. De keuzes van toen moeten in ieder geval in die tijdsgeest worden geplaatst.''

Conclusies Commissie-Meurs

Onverantwoord en verwijtbaar. Dat was het beleid van ROC Leiden tussen 2001 en 2011, concludeert een speciale commissie na onderzoek. Een overzicht van de belangrijkste bevindingen over beslissingen die een grote instelling aan de rand van de afgrond brachten.
- De gebouwen van het ROC Leiden waren rond 2000 sterk verouderd. Daarom besloot de instelling tot nieuwbouw. Die keuze was ,,passend'', aldus de commissie, maar het project werd steeds groter en complexer. Eerst werd alleen bij station Leiden Lammenschans gebouwd, daarna ook bij station Leiden Centraal. De kosten liepen op van 40 miljoen naar 220 miljoen euro. De oppervlakte groeide van 32.000 vierkante meter naar 100.000 vierkante meter.
- Het college van bestuur heeft bij de bouw ,,onverantwoorde risico's'' genomen, belangrijke signalen genegeerd en besluiten niet goed voorbereid en gecontroleerd. Goed onderwijs was ondergeschikt aan nieuwbouw. Daarom betwijfelt de commissie of het bestuur wel ,,behoorlijk'' heeft bestuurd. Er is genoeg aanleiding voor een onderzoek naar verwijtbaar handelen.
- In 2011 kreeg het ROC Leiden een nieuwe bestuursvoorzitter. Die heeft geprobeerd de instelling te redden, maar de problemen waren te groot geworden.
- De raad van toezicht hield geen toezicht. Dat gebeurde sinds 2006 wel, maar toen was het eigenlijk al te laat.
- Ook de gemeente Leiden kreeg kritiek. Die heeft de verouderde gebouwen van het ROC gekocht. Daarbij kreeg de instelling te maken met allerlei eisen en risico's. De gemeente ,,had zich wellicht iets terughoudender kunnen opstellen''.
- De Onderwijsinspectie hield niet genoeg financieel toezicht op het ROC. De commissie noemt het ,,onbegrijpelijk'' dat de inspectie pas tien jaar na de belangrijkste beslissingen zich met het ROC ging bemoeien.
- Het ministerie van Onderwijs heeft geen heldere aanpak voor scholen in financiële problemen. ROC Leiden vroeg begin 2012 om hulp, maar die kwam pas in 2015. Dat heeft ,,onnodig lang'' geduurd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden