Onderzoek naar rol Deloitte rondom boekhouding van meubelgigant Steinhoff

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Wat is er mis met de door Deloitte Nederland bekeken boekhouding van de Zuid-Afrikaanse meubelgigant Steinhoff ?

Toezichthouder Autoriteit Financiële Markten onderzoekt het handelen van accountant Deloitte in de boekhoudaffaire rond de Zuid-Afrikaanse multinational Steinhoff. Daarmee krijgt de zaak, die in het buitenland al veel stof deed opwaaien, een Nederlands tintje.

Steinhoff is een internationale meubel- en woonwinkelgigant waarvan het voortbestaan sinds een aantal weken onzeker is geworden. Het bedrijf meldde op 5 december het aftreden van topman Markus Jooste, en kondigde tevens een onderzoek aan naar mogelijke fouten in de boekhouding. Sindsdien is de beurskoers van het concern in elkaar geklapt en is het in gesprek met financiers over het voortbestaan van het bedrijf.

Steinhoff is vooral in het buitenland actief, maar is sinds 2015 statutair gevestigd in Nederland en staat genoteerd aan de beurs in Frankfurt. Deloitte heeft voor de jaarrekening over het boekjaar 2015-2016 een goedkeurende verklaring afgegeven, en daarin geen melding gemaakt van eventuele risico's omtrent foute cijfers. Twee dagen na het opstappen van topman Jooste en de aankondiging van het onderzoek, trok Deloitte die goedkeurende verklaring in.

Een week na de eerste melding van mogelijke onregelmatigheden liet Steinhoff al weten dat de jaarrekening niet voldoet aan de Nederlandse wetgeving. Publicatie van de jaarrekening over het boekjaar 2016-2017 is uitgesteld. Maar onduidelijk blijft om wat voor 'onregelmatigheden' het zou gaan en hoe groot de gevolgen daarvan zijn. Gisteren vond in Londen crisisoverleg plaats tussen het bedrijf en een aantal belangrijke financiers voor het beschikbaar houden van een kredietlijn van zo'n 1 miljard dollar.

Vanuit het buitenland wordt de zaak nauwlettend gevolgd. Steinhoff heeft 6500 winkels in 30 landen en heeft 90.000 werknemers in dienst. Naast Zuid-Afrika is het concern actief in veel Europese landen, in Azië en de Verenigde Staten. Het heeft een enorme schuldenlast bij internationale banken, die bij een faillissement voor 21 miljard dollar het schip in kunnen gaan. Het bedrijf voert besprekingen met zijn belangrijkste financiers om een doorstart te verzekeren.

Naast topman Jooste zijn ook president-commissaris en grootaandeelhouder Christo Wiese en zijn zoon Jacob opgestapt. Van Wiese werd bekend dat hij in 2016 1,6 miljard dollar leende om meer aandelen in het bedrijf te kunnen kopen. Als onderpand voor die lening gaf hij zijn bestaande aandelenpakket, dat recent door de banken is verkocht.

De vraag of Deloitte als accountant niet beter zicht had moeten hebben op de mogelijke problemen bij Steinhoff, wordt sinds de eerste aankondiging van het bedrijf steeds prangender. Al sinds de notering aan de beurs van Frankfurt in 2015 blijkt justitie in Duitsland onderzoek te doen naar mogelijke boekhoudfraude. Analisten stelden al tien jaar geleden vraagtekens bij het ontbreken van cruciale informatie in de jaarverslagen over waar het bedrijf zijn omzet genereert. Ook zou Steinhoff zich meer richten op gunstige belastingconstructies dan de verkoop van meubels.

Tegelijk met de beursnotering in Frankfurt verhuisde het bedrijf statutair naar Nederland. Sindsdien heeft Deloitte Nederland de rol van accountant overgenomen van Deloitte in Zuid-Afrika. Afgelopen vrijdag kondigde de Zuid-Afrikaanse toezichthouder een onderzoek aan naar het optreden van Deloitte in de jaren vanaf 2014. In Zuid-Afrika is het pensioenfonds voor ambtenaren één van de grote verliezers in de zaak. Het bezit 10 procent van de aandelen Steinhoff en afgaande op de huidige koers heeft het daar zo'n 1 miljard dollar op verloren.

Toezichthouder AFM toonde zich de afgelopen jaren al zeer kritisch over de kwaliteit van accountantsverklaringen door de 'grote vier' accountants in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden