Onderzoek naar massamoorden in Congo mag van start

KINSHASA (AP, AFP, Reuters) - President Laurent Kabila van Congo heeft groen licht gegeven voor een VN-onderzoek naar massamoorden onder Rwandese Hutu-vluchtelingen. Dit maakte de Amerikaanse gezant Bill Richardson afgelopen weekeinde bekend na besprekingen met Kabila.

Richardson was als bemiddelaar naar Congo (voormalig Zaïre) gegaan, na langdurige onenigheid tussen Kabila en de Verenigde Naties. Een onderzoeksteam van de VN wil al sind augustus in Congo aan de slag, maar wordt telkens gehinderd door de regering. Volgens critici probeerde Kabila tijd te winnen, om de bewijzen van massamoorden op te ruimen.

Hulporganisaties en mensenrechtenorganisaties beschuldigen Kabila's troepen (samen met Rwandese soldaten) ervan duizenden Hutu-vluchtelingen te hebben gedood. Ze zouden dit hebben gedaan tijdens en na hun zeven maanden durende strijd, waarmee ze op 17 mei de Zaïrese dictator Mobutu verdreven.

Volgens het akkoord dat nu is bereikt mag het VN-team overal in het land onderzoek doen naar de massamoorden. Richardson zei dat het onderzoek waarschijnlijk begin november van start gaat. Hij zei “voorzichtig optimistisch” te zijn. “We willen daden en niet alleen woorden, maar vandaag is een goed begin gemaakt”, aldus de Amerikaanse VN-ambassadeur. Afgesproken is dat het team het onderzoek in februari volgend jaar zal afronden.

Beide partijen lijken concessies te hebben gedaan. Kabila heeft zijn eis laten vallen dat het VN-team alleen onderzoek doet in het oosten van Congo. De onderzoekers wilden vorige maand afreizen naar Mbandaka, een stad in het westen, waar in mei nog een massaslachting zou hebben plaatsgevonden. Ze kregen toen echter geen toestemming van de Congolese regering.

De VN hebben op hun beurt beloofd dat het team zich niet zal mengen in de binnenlandse politiek. Kabila's regering verweet het VN-team eerder gesprekken te voeren met de oppositie in de hoofdstad Kinshasa. Daarnaast hebben de VN ingestemd met Kabila's eis ook de wreedheden te onderzoeken die zijn begaan in de laatste jaren dat Mobutu aan de macht was. De te onderzoeken periode loopt daarom vanaf maart 1993.

VN-functionarissen zeiden dat er echter nog veel vragen onbeantwoord zijn. Kabila heeft het VN-team al vaker toegezegd aan de slag te kunnen gaan, maar wierp daarna altijd nieuwe obstakels op. De VN hebben beloofd over elk teamlid informatie te geven aan de Congolese regering. Een VN-functionaris vroeg zich af of dit een veto-recht betekent voor Kabila. De Congolese president heeft bijvoorbeeld bezwaren tegen de Togolese team-leider, die in Mobutu's tijd diplomaat in Zaïre was.

Een groot probleem voor de onderzoekers is de onveiligheid in de oostelijke Kivu-regio, waar Kabila's troepen onder andere in gevecht zijn met Hutu-rebellen uit Rwanda en Burundi en met voormalige soldaten van Mobutu. Volgens hulpverleners en militaire bronnen heeft het VN-team militaire bescherming nodig.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden