Onderzoek naar criminele aanleg uit ijskast gehaald

De Amsterdamse Vrije Universiteit (VU) start binnenkort een onderzoek onder enkele honderden criminele jongeren. Dit moet meer helderheid verschaffen over het verband tussen biologische aanleg en anti-sociaal gedrag.

Van onze verslaggevers

Centraal in het onderzoek staan jongeren tussen de twaalf en achttien jaar die zich schuldig maken aan vandalisme, diefstal of vechtpartijen. De onderzoekers willen weten of dit delinquente gedrag verband houdt met erfelijke of andere aangeboren afwijkingen.

Tot dusver waren Nederlandse wetenschappers uiterst terughoudend met dergelijk onderzoek. Reden hiervoor is de publieke verkettering van de criminoloog prof. W. Buikhuisen, toen die in de jaren zeventig pleitte voor onderzoek naar aangeboren kenmerken van misdadigers.

In Utrecht begon enkele jaren geleden een onderzoek onder anti-sociale kinderen van zes tot twaalf jaar. En in Amsterdam zijn nu voor het eerst delinquente adolescenten aan de beurt.

De VU-onderzoekers willen voortbouwen op het werk van de Amerikaanse hoogleraar Adrian Raine, vandaag eregast bij een VU-symposium. Volgens Raine is crimineel gedrag de uitkomst van biologische factoren én van sociale omstandigheden, zoals gescheiden ouders of het ondergaan van seksueel geweld. Dit blijkt ook uit onderzoek dat Raine deed onder 4000 Deense jongetjes, die achttien jaar lang werden gevolgd. De onderzoekers keken naar problemen rond de bevalling, zoals zuurstoftekort. En ze beoordeelden de relatie tussen moeder en kind.

De conclusie is helder. Een zware bevalling verhoogt de kans op crimineel gedrag nauwelijks. Ook als de moeder haar kind afwijst, groeit het kind gewoonlijk niet op voor galg en rad. Funest is de combinatie: problemen bij de bevalling én een afwijzende moeder. Dan schiet het percentage jonge delinquenten omhoog.

Volgens Raine wegen aanleg en sociale factoren ongeveer even zwaar, ,,maar bij de aanpak van criminaliteit hebben we de biologische factoren systematisch genegeerd. Daarom lukt het ons niet de criminaliteitscijfers omlaag te krijgen.'' Alleen al het voorkómen van problemen tijdens de bevalling kan het percentage criminaliteit in de Verenigde Staten met vijftien procent drukken, schat hij. ,,En elk procent omlaag levert 1,4 miljard dollar op.''

Aan het VU-onderzoek doen een paar honderd delinquente jongeren mee. Zij worden door een computer uitgedaagd, wat stress oproept. De onderzoekers bezien tegelijkertijd, aan de hand van bepalingen in bloed en speeksel, wat er lichamelijk gebeurt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden