Analyse

Onderwijsstaking: is vier miljard euro erbij een reële eis, of is het onderwijs een rupsje-nooit-genoeg?

Beeld ANP

Van basisschool tot universiteit, alle lagen van het onderwijs doen morgen mee aan een landelijke staking. Het personeel wil vier miljard extra voor een hoger salaris en lagere werkdruk. Hoe reëel is die eis?

Duizenden dichte schooldeuren en een afgeladen Malieveld: dat is waar de Algemene Onderwijsbond (AOb) morgen op hoopt. Met een landelijke staking vraagt de vakbond opnieuw aandacht voor de problemen in de sector, nu voor het eerst met alle partijen tegelijk, van basisschool tot universiteit. Volgens de bond is er structureel vier miljard euro extra per jaar nodig om de hoge werkdruk, achterblijvende salarissen, kortingen op de financiering en gebrek aan personeel aan te pakken.

De onvrede over deze kwesties raakte twee jaar geleden in een stroomversnelling dankzij PO in Actie, een beweging van basisschooldocenten die via Facebook in een mum van tijd duizenden leden wist te verzamelen. Onder leiding van leraren Jan van de Ven en Thijs Roovers ontpopte de groep zich tot het zogeheten ‘PO-front’, een gelegenheidscoalitie van PO in Actie, docenten, schoolbestuurders en vakbonden. Met prikacties, stakingen en felle onderhandelingen kreeg het ‘front’ in anderhalf jaar tijd veel voor elkaar. Zo kwam er een nieuwe cao, 270 miljoen euro extra voor de salarissen en 430 miljoen voor het verminderen van de werkdruk. 

Kloof dichten

Een stap in de goede richting, vindt de AOb, maar lang niet genoeg. Het lerarentekort loopt inmiddels zo ver op dat scholen zich steeds vaker gedwongen zien om klassen naar huis te sturen, onbevoegde mensen voor de klas te zetten en in enkele gevallen zelfs een vierdaagse schoolweek in te voeren.

Om het lerarentekort écht aan te pakken moeten basisschoolleraren net zoveel gaan verdienen als leraren in het voortgezet onderwijs, vindt de vakbond. Het dichten van die kloof kost 560 miljoen euro. Daarnaast wil de AOb onder meer extra geld voor onderwijsassistenten en ander ondersteunend personeel (90 miljoen), een kortere lesweek van twintig uur in het middelbaar onderwijs (675 miljoen), ondersteuners in het hbo (60 miljoen) en ruim een miljard voor het wetenschappelijk onderwijs.

Is het onderwijs met die waslijst een rupsje-nooit-genoeg, of is vier miljard euro erbij een reële eis? Frank Cörvers, hoogleraar onderwijsarbeidsmarkt aan de universiteiten van Tilburg en Maastricht, neigt naar het laatste. “We zijn al veel te laat met investeren”, zegt hij. “Veel mensen dachten dat het lerarentekort niet zo’n vlucht zou nemen. Maar dat pakte anders uit. Nu legt de politiek vooral noodverbanden.”

Kortetermijndenken

De nieuwe staking is de zoveelste episode in wat Cörvers ‘een cyclus van trekken en duwen’ noemt. “Het is een logische reactie op het kortetermijndenken van de politiek. Er is een cyclus ontstaan van bezuinigen, geld naar voren schuiven of erbij leggen. Zo wordt nooit duidelijk wanneer een investering écht genoeg is.”

Om daar zicht op te krijgen, pleit Cörvers voor een ‘nationaal onderwijsplan’ dat breed gedragen wordt, ook door de oppositie en het onderwijs. “Ik mis een langetermijnvisie. Het onderwijs is nu een politieke speelbal. De investeringen zijn afhankelijk van de conjunctuur en van wie er toevallig regeert.”

Hoeveel mensen er morgen ook op het Malieveld zullen staan: Den Haag geeft voorlopig geen duimbreed meer toe. “Er is nu geen ruimte voor nieuwe investeringen”, zegt een woordvoerder van het ministerie van onderwijs. “Er is deze kabinetsperiode al 1,9 miljard euro extra geïnvesteerd. De leraren in het basisonderwijs kregen er 8,5 procent loonsverhoging bij. Dat is redelijk uniek, maar vervolgens wordt er gezegd dat het nog niet genoeg is. Het is niet zo dat we nu wéér een extra beweging kunnen maken.”

Lees ook:

Duizenden scholen dicht tijdens onderwijsstaking

Meer dan 1800 basisscholen sluiten vrijdag de deuren voor de onderwijsstaking. Ook uit het hoger onderwijs worden duizenden studenten en docenten verwacht. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden