Onderwijs op maat werkt prima

Schooltassen de lucht in, de vakantie - althans in Rotterdam - is begonnen! Beeld ANP
Schooltassen de lucht in, de vakantie - althans in Rotterdam - is begonnen!Beeld ANP

De vrees van de Onderwijsraad voor de gevolgen van een geïndividualiseerd leertraject is onterecht, meent Eric Razenberg, directeur van Thieme-Meulenhoff.

Eric Razenberg

De Onderwijsraad waarschuwt voor de gevolgen van de individualisering van het onderwijs (Trouw, 4 juli). Voorzitter Henriëtte Maassen van de Brink waarschuwt dat kinderen niet meer leren te socialiseren als ze een persoonlijk onderwijsprogramma volgen. Ook zouden ze straks geen aansluiting meer hebben bij andere groepen. Dat klinkt alarmerend. Maar is dat ook daadwerkelijk wat er in klassen gebeurt?

De Onderwijsraad lijkt geen onderscheid te maken tussen het leerproces en de leermiddelen. Maar gepersonaliseerd leren staat niet gelijk aan leren met een iPad. Het leerproces van een kind is per definitie persoonlijk. Ieder kind is immers anders en leert op zijn eigen manier. Met 'gepersonaliseerd leren' wordt gedoeld op de mogelijkheid om met hulp van innovatieve, digitale leermiddelen het toch al individuele leerproces van een kind beter te kunnen dienen. Je zou het kunnen omschrijven als de wens van educatief maatwerk: ieder kind krijgt het lesaanbod dat op hem of haar is toegesneden.

Meer regie

Gepersonaliseerd leren wordt internationaal beschouwd als het onderwijs van de toekomst. Leerlingen krijgen daarbij meer regie over hun persoonlijke leerpad, waarbij individuele mogelijkheden en leerdoelen het uitgangspunt zijn. Leerlingen geven dit leertraject mede zelf vorm, bepalen hun eigen leerdoelen en zetten de voor hen meest efficiënte middelen in om die doelen te behalen. Daarbij uiteraard deskundig begeleid door hun leerkracht of docent, die dankzij digitale technologie ieder kind nauwgezet kunnen volgen.

De vrees dat dit zal leiden tot segregatie - eerst in de school en vervolgens in de samenleving - is te kort door de bocht en gaat voorbij aan de belangrijke rol die leerkrachten en docenten spelen in het leerproces van kinderen. Maassen van de Brink noemt het eigenlijk zelf al: het gevaar niet te socialiseren dreigt bij kinderen die leren 'zonder aansluiting te hebben bij andere groepen'. Niet gepersonaliseerd leren of de innovatieve middelen die een leerling daarbij kan inzetten, doet kinderen opgroeien tot asocialen in de dop, maar het gebrek aan aansluiting bij anderen.

Geen speeltje

Het is begrijpelijk dat nieuwe ontwikkelingen in het onderwijs kritisch worden bekeken. Technologische hulpmiddelen zijn niet zaligmakend en 'de leerling centraal' moet geen hol mantra worden. Maar als innovatieve manieren van leerstof aanbieden door het onderwijs worden omarmd, is het goed om dat serieus te nemen.

Alleen in de klas wordt duidelijk of wat door beleidsmakers is bedacht, ook daadwerkelijk leidt tot beter onderwijs. Gepersonaliseerd leren, of liever, leren op maat is daarmee geen speeltje voor onderwijsvernieuwers of toeleveranciers van scholen, maar het antwoord op een voelbaar tekort in ons huidige onderwijs.

Het principe van gelijke kansen voor ieder kind en de daar als vanzelfsprekend aan gekoppelde identieke onderwijsroute voor iedere leerling, voldoet niet meer. Natuurlijk heeft ieder kind recht op dezelfde kansen en mogelijkheden, maar die worden niet benut als dat gelijkstaat aan het volgen van een voorgeschreven spoorboekje. Dan wordt voorbijgegaan aan de kwaliteiten die ieder kind in zich draagt, maar die vaak nog wel naar boven moeten worden gehaald door de leerling uit te dagen.

Onderwijs op maat biedt kansen om talenten te ontdekken en te ontplooien. Aan leerlingen, maar evenzogoed aan hun leerkrachten en docenten die hun vakmanschap en creativiteit volop kunnen inzetten om persoonlijker onderwijs vorm te geven. Gepersonaliseerd leren is daarmee voor het hele onderwijs een veelbelovende ontwikkeling, waar de Onderwijsraad best wat enthousiaster over mag zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden