Ondertussen in China

En toen mocht ik even logeren bij een vriendin in China, vanwaar ik u dit schrijf. Ik word hier steeds herinnerd aan William Burroughs' uitspraak: 'A functioning police state doesn't need any police'.

Als je het zo bekijkt dan is de politiestaat hier niet erg op orde want het barst van de politieagenten, bewakers en soldaten. In de hal van onze flat staat dag en nacht een bewaker. Dan is er naast de flat een slagboom met een bewaker buiten en een bofkont binnen in een hokje (het is hier stervenskoud namelijk) die de boom bedient. Aan de overkant van de straat staan drie norse mannen in uniform met een machinegeweer zeer vervaarlijk elk een andere kant op te turen in afwachting van de vijand. Bij elk museum en op elk metrostation word je onderworpen aan controles die wij met trans-Atlantisch vliegen associëren.

Het is daarbij niet zo dat wij als buitenlanders extra grondig worden aangepakt en het gebeurt niet op een intimiderende manier. Maar het blijft een ondoorgrondelijke alertheid, want wij zien nergens gevaar.

Het was dus een hele toer om op het Tiananmenplein in Mao's mausoleum te geraken. Sinds hier 26 jaar geleden iets dreigde uit te barsten hebben ze het plein veranderd in een labyrint vol hekken waartussen je als toerist (of agitator) mooi vastloopt onder de wakende ogen van honderden soldaten en politiemannen. Het kalf is allang verdronken maar het dempen van de put is nog steeds in volle gang. Toch hebben we de Grote Roerganger in gebalsemde staat kunnen aanschouwen (of als wassen beeld, volgens sommigen).

Toen we wat later in een winkelcentrum liepen, viel het niet mee om de daar verkrijgbare luxe te zien in het verlengde van wat Mao ooit bezielde. Je leest het wel in de krant dat de Chinese economie weer 7 procent groeit, maar als je hier rondloopt, zie je wat dat betekent.

De omvang van de hier woedende explosie is niet in een krantenbericht te vangen. Onder gigantische kantoorgebouwen uit het prachtigste marmer opgetrokken zie je winkels waarin alleen de allerduurste merken verkocht worden tegen prijzen die ons als obsceen treffen. Horloges van minstens 6000 euro of een armband van 240.000 euro. Je kunt hier ook alles in goud krijgen: theepot, kopjes, Boeddha en als komische paradox een massief gouden kop van Mao waarin een kilo goud is verwerkt.

We hadden een afspraak met onze gastvrouw bij het Vogelnest, maar raakten verstrikt in wegen, hekken en controles zodat we koud tot op het bot warmte zochten in de hal van het IBM-gebouw, een ruimte zo groot dat een Boeing 747 er met gemak in zou kunnen ronddraaien.

We raakten in gesprek met een plaatselijke expert die zei: kijk eens naar de energie, de ijver, de technologische finesse, de vaardigheid, de gretigheid waarmee het Chinese volk de kans grijpt om zich te vervoegen bij de huidige tijd en je beseft wat er sinds 1949 allemaal werd neergeslagen, stukgetrapt en vermoord. De Partij verkeert in een merkwaardige crisis, niet op het punt van haar huidige machtspositie, maar op het punt van de toekomst. De vraag is op grond waarvan zij zich kan blijven legitimeren. Het marxistische-leninistische-maoistische omhulsel staat nog wel overeind maar in een flinterdunne versie waarover niemand durft te zeggen dat hij er wel of niet in gelooft.

Over wat er zich binnen dit omhulsel bevindt bestaan allerlei oordelen, die ik graag aan de sinologen overlaat. Ik hoor uit die hoek dat Gorbatsjov HET schrikbeeld is voor de Chinese Leiders, omdat hij de kettingzaag in de tak zette waar hij zelf op zat. Dat is voor hen zo angstig omdat ze niet zeker weten of ze niet precies hetzelfde aan het doen zijn met hun economische politiek. Peking en Shanghai mogen dan uit puur goud en het allermooiste marmer bestaan waarmee zelfs de perrons in spoorwegstations worden bekleed, maar hoe het op het platteland is weet ik niet.

We treinden er met een vaart van 300 kilometer per uur doorheen en voelden voornamelijk gêne over de technische perfectie van de hogesnelheidstrein die ons in zes uur 1200 km verder weer neerzette.

Twee weken in twee steden leverden een ongemakkelijke verwondering op.

Over de Muur durf ik wel iets duidelijks te zeggen: zelf gaan zien. Ja echt, ik meen het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden