'Ondernemers misten slagvaardigheid toen het goed ging'

Het zijn de laatste dagen voor Hans de Boer als voorzitter van MKB Nederland. De markante voorman wil nu weer terug naar de praktijk: het ondernemen zelf.

DELFT - ,,Werkgevers- en werknemersvoorzitters bewegen zich in Nederland samen op een voetbalveld: een lobby-speelveld. Bij mijn aantreden in 1997 zag ik dat alle spelers klonterden rond de middenstip. Ik wilde die middencirkel uit en op naar het doel. Daarvoor moest ik langs de lijnen spelen en inderdaad: bij tijd en wijle ging het op het randje.''

Volgende week dinsdag overhandigt De Boer de voorzittershamer aan oud-minister Loek Hermans. ,,Het is tijd om plaats te maken, maar het raakt me zeer.'' De Boer acht zijn vijfjarige voorzitterschap geslaagd. Het aantal ondernemers dat lid is van de vereniging liep op van 100000 naar 175000. Verder leest hij een op papier gezet lijstje voor van successen die MKB boekte. Hij noemt onder meer het verdwijnen van de 'Pemba' voor kleine bedrijven, de boete die bedrijven betalen als een werknemer arbeidsongeschikt raakt. Hij wijst erop dat MKB de door De Boer zo verafschuwde levensloopregeling ,,heeft weten te torpederen''. En hij noemt projecten als het MKB-allochtonenconvenant dat vele tienduizenden allochtonen aan een baan hielp.

Met harde woorden over de vakbeweging haalde hij zich meermalen de woede van FNV-voorzitter De Waal op de hals. Terugkijkend is hij echter opvallend mild over de vakbeweging. Het is niet langer de vakbeweging die de Nederlandse concurrentiepositie de afgelopen jaren heeft doen afkalven. De werkgeversvoorzitter zegt wat de vakbonden al tijden proberen over te brengen: ,,De vakcentrales hebben zich de afgelopen jaren gehouden aan een keurige matiging van de loonstijgingen. Het feit dat Nederland de loonkosten per product heeft zien oplopen is misschien wel meer de schuld van de ondernemers dan van de vakbeweging. Onder druk van de krapte op de arbeidsmarkt hebben de ondernemers het structureel weggegeven.'' De Boer doelt daarmee op de extra's die werknemers in de tijden van hoogconjunctuur kregen toebedeeld boven op de cao-lonen. ,,Nu de conjunctuur is omgeslagen is er geen weg terug.''

De Boer wijst nogmaals naar zijn achterban als het gaat om de trage introductie van flexibele beloning, oftewel het salaris meer afhankelijk maken van de bedrijfsresultaten. ,,We hadden in de hoogconjunctuur daar veel slagvaardiger mee aan de slag moeten gaan. Ik wilde ook wel, maar de ondernemers wilden niet. Ze vonden het wel makkelijk om gewoon een vast salaris uit te betalen.'' De Boer kijkt peinzend: ,,Daar hebben we nu al spijt van en daar krijgen we nog veel meer spijt van.''

De Boer draagt zijn 'tegenpool' de vakbeweging een warm hart toe, zo gaat hij door. Hij zit niet te wachten op aanvallen op de macht van de vakbonden, zoals zijn collega Jacques Schraven van VNO-NCW zo af en toe lanceert.

,,Wel hebben vakbonden de opdracht om goed naar zichzelf te vertalen wat er leeft in Nederland. De voorzitters moeten meer de zeepkist op.'' De Boer wijst nog maar eens naar de levensloopregeling waar de vakbeweging voor pleit. Het gaat om een regeling waarbij vrije tijd, werk, pensioen en premiesparen bij elkaar worden gebracht en het bijvoorbeeld mogelijk zou worden om verlof te sparen om later voor de kinderen of een ziek familielid te kunnen zorgen.

De Boer: ,,Ik durf er een fles whisky op te zetten. Ik wed dat als de FNV een enquête onder haar leden houdt met de vraag wat ze liever hebben, een levensloopregeling of spaarloon, dat ze kiezen voor spaarloon. En toch zie ik de vakbeweging knokken voor een levensloopregeling. Als we nu gewoon samen hadden opgetrokken hadden we het spaarloon overeind gehouden.''

De Boer denkt ten slotte dat zijn opvolger een ander speelveld zal zien ontstaan. Het polderen is wat hem betreft een 'groot goed' maar het hoeft minder afgetimmerd. ,,Het mooie van het overleg tussen sociale partners is als we de analyse van de problematiek kunnen delen. Maar dat er verschillende visies zijn over hoe te handelen, laat dat zo zijn. Het kabinet mag meer scherprechter worden. Het streven naar het grijze compromis tussen sociale partners is naar mijn mening voorbij.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden