Onderhuidse spanning beheerst Macedonië

Deze week gaan de eerste Nederlandse militairen naar Macedonië om het commando over te nemen over de Navo-manschappen van de Task Force Fox. Al wordt dit gezien als een vrij risicoloze missie, geweld ligt in dit etnisch verdeelde land altijd op de loer.

Langzaam nadert het konvooi Paletica. Een politie-Lada, drie jeeps met internationale waarnemers en twee Navo-voertuigen. Een roestige Volkswagen Golf blokkeert de weg en drie pukkelige jongens vertellen de multi-etnische politiepatrouille dat ze niet welkom is in het dorp. Een van de waarnemers discussieert met de toegesnelde dorpsoudste, de politiemannen koken van woede, maar na een half uurtje keert de stoet onverrichter zake weer om.

Paletica is een van de laatste dorpen in Macedonië waar de gemengd Macedonisch-Albanese politiepatrouilles nog steeds worden geweerd. Het ligt bij Tetovo, dat vorig jaar het centrum vormde in het gewapende conflict tussen de Macedonische veiligheidstroepen en de Albanese rebellen van het UCK. Tijdens de zes maanden durende strijd behoorde het tot rebellengebied, waar de autoriteiten niets te vertellen hadden. En Bekim, voormalig UCK-commandant van het dorp, wil dat nog even zo houden.

Het akkoord van Ohrid, dat in augustus een einde maakte aan de gevechten, voorziet in een terugkeer van de politie naar dit soort dorpen. Om het vertrouwen van de bevolking te winnen werden etnisch gemengde patrouilles samengesteld. Daarvoor moesten wel eerst grote aantallen Albanese 'reservisten' worden gerecruteerd omdat er onvoldoende reguliere Albanese politiefunctionarissen waren.

De OVSE in Tetovo is opgetogen over het succes van het terugkeerproject voor de politie. ,,Het was een van de sleutelonderdelen van het akkoord van Ohrid'', zegt Andrew Venus, de assistent-teamleider van de OVSE. ,,Het is in oktober begonnen, en als het over twee weken wordt afgerond is de politie naar meer dan zeventig dorpen in de regio teruggekeerd.''

Opgetogen zijn vrijwel alle internationale waarnemers in Macedonië, of ze nu de OVSE, de Verenigde Naties, de Europese Unie of de Navo vertegenwoordigen. En dan gaat het ook over wetgeving die de positie van de Albanese minderheid in het land moet verbeteren. Hier en daar begint men voorzichtig aan een geleidelijke terugtrekking. ,,Voor het eerst op de Balkan is de internationele gemeenschap redelijk op tijd gekomen'', aldus een West-Europese diplomaat. ,,Nu moeten we uitkijken niet te lang te blijven.''

Op het eerste oog is het, tien maanden na de ondertekening van het Ohrid-akkoord door de vier belangrijkste politieke partijen in Macedonië, inderdaad redelijk rustig. Zware incidenten hebben zich al maanden niet voorgedaan. Een voorjaarsoffensief van het UCK bleef uit. De angst daarvoor, zeggen diverse diplomaten en internationale waarnemers, was opzettelijk gewekt door VMRO, de partij van premier Georgievski. ,,Ze wilden de bevolking duidelijk maken dat de dreiging nog lang niet voorbij is'', aldus een van hen. ,,Enerzijds om de enorme uitgaven voor politie en leger te rechtvaardigen en anderzijds om straks niet te veel stemmen te verliezen. Dreiging van Albanees geweld, al dan niet vermeend, kan daarbij helpen.''

Daarmee is de belangrijkste reden genoemd van de onderhuidse spanning die nog overal voelbaar is. Op 15 september kiest Macedonië een nieuw parlement. Georgievski's VMRO staat op verlies en de positie van de DPA, de Albanese partij in de coalitie, is onzeker geworden door de oprichting van een nieuwe Albanese partij. Vorige week presenteerde de voormalige UCK-leider Ali Ahmeti zijn Unie voor Democratische Integratie. Die kon wel eens een serieuze aanval doen op de positie van de DPA. En in Macedonië, waar corruptie hoogtij viert, staat verlies van politieke macht gelijk aan verlies van een aantrekkelijke financiële positie voor hen die namens de partij een openbare functie bekleden.

Officieel venten de internationale organisaties een opgewekte boodschap uit. Macedonië is op de goede weg en de veiligheidsrisico's, bijvoorbeeld voor de Nederlandse militairen, zijn beperkt. Of, zoals de Navo-ambassadeur in de hoofdstad Skopje, de Nederlander Niek Biegman, het verwoordt: ,,Ik sla het risico niet erg hoog aan. Maar ja, als je de straat oversteekt loop je ook het risico dat je wordt overreden als je niet goed uitkijkt.''

Toch klinkt er ook enig voorbehoud. Bij de leider van de OVSE-missie, de Canadees Craig Jeness, bijvoorbeeld. ,,Er blijven ruziezoekers die de voordelen van vrede niet inzien'', zegt hij. ,,Er komt een verkiezingscampagne die mogelijk gepaard zal gaan met geweld. Dat is reden voor zorg. Dus ja, er is vooruitgang geboekt op het gebied van de stabiliteit, maar we kunnen niet zeggen dat de situatie zich volledig heeft genormaliseerd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden