Onderhandelaars pikken het ’Ja maar’ van dr. Nee

Om de eer van de radicale dominee Paisley te redden schoven de Britse en Ierse onderhandelaars de deadline voor zelfbestuur nog één keer op.

Na bijna tien jaar vredesonderhandelingen in Noord-Ierland, gemiste deadlines en last-minute eisen was het eindelijk zover dat beoogd premier Ian Paisley, de eeuwige ’Dr. Nee’, ja zei tegen het onvermijdelijke: een regering met zijn eeuwige aartsvijand Sinn Féin.

De politieke hardliner Paisley heeft met zijn onverzoenlijke taal – ’Nooit, nooit, nooit’ was één van zijn slogans – zeker bijgedragen aan de historische concessies. Zoals de ontwapening van het Ierse Republikeinse Leger (Ira), het afzweren van de gewapende strijd en de erkenning van de politie door Sinn Féin – die de republikeinen hebben gemaakt om vrede te bereiken in het gewelddadige conflict dat aan meer dan 3000 mensen het leven heeft gekost. Door de aanslagen in 2001 in New York en Washington konden de republikeinen hun terroristische campagne – ook al was er toen een wapenstilstand – niet anders dan opgeven.

Na de verkiezingen begin deze maand – waarin de bevolking zich in meerderheid uitsprak voor een gezamenlijk bestuur van de Democratische Unionisten (DUP) van Paisley en Sinn Féin – lag de bal duidelijk bij de ’Big Man’, zoals de dominee ook wel bekend staat.

De avond van de verkiezingen sprak hij nog dat zijn partij niet zou regeren met Sinn Féin ’zoals het nu is’, maar Paisley wist ook wel dat het merendeel van de protestanten voor zelfbestuur was.

De Britse regering bleef erop hameren – wel 56 keer volgens tellingen van de DUP – dat het op 26 maart ’devolutie of ontbinding’ van het Noord-Ierse parlement zou zijn. Gezien de opstelling van de DUP geloofden weinigen vooraf dat die ’keiharde’ deadline echt gehaald zou worden, maar waarnemers signaleerden de afgelopen weken een meer verzoenende toon van Paisley, die binnen zijn eigen partij slim moest manoeuvreren om de hardliners tegen samenwerking met de Republikeinen binnen boord te houden.

En zo leidde de politiek strateeg pur sang zijn partij dit weekend naar de ’historische’ beslissing om samen met Sinn Féin te gaan regeren (aan historische mijlpalen in het Noord-Ierse vredesproces geen gebrek). Maar het was een ’Ja, maar’. In een laatste stuiptrekking van de koppige Paisley stelde de dominee dat zijn partij pas in mei klaar was om met de republikeinen te regeren. Hij geloofde nooit in de van de hogerhand opgelegde deadline en wilde niet opgejaagd worden. Het kostte de republikeinen immers ook jaren om de wapens neer te leggen.

De DUP wil meer tijd om daadwerkelijk te zien of de republikeinen bij hun belofte blijven om de politie te steunen – hoewel het onwaarschijnlijk is dat ze die nu ineens zouden intrekken. Als geen ander weet Paisley echter dat in het Noord-Ierse vredesproces niets voor niets is en dus nam hij zelf het initiatief voor de ontmoeting met Gerry Adams. Paisley leek zich ook bewust te zijn van het risico dat hij misschien zijn hand zou overspelen.

De tachtigjarige dominee wil tenslotte net als de Britse premier Tony Blair, die binnenkort opstapt, zijn politieke erfenis veilig stellen. De onderhandelaars waren opgelucht, en niemand zeurde nog over het uitstel met zes weken.

Sinn Féin staat sterk, want mocht het zelfbestuur straks toch niet doorgaan, dan krijgt de DUP naar alle waarschijnlijkheid de schuld. Hoewel het uitstel teleurstellend is voor de Noord-Ierse bevolking, wijst alles erop dat het geen afstel wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden