’Ondergrondse economie in rijke landen groeit’

Het advies aan het kabinet om kennismigranten met open armen te ontvangen heeft „een macaber randje”, meent expert Van Houtum.

„De laatste tien jaar was het migratiebeleid restrictief, gericht op ’nee, tenzij’. Het debat was sinds 9-11, de terroristische aanslagen in de VS, oneigenlijk verweven met onze veiligheid”, zegt Sociaal-geograaf Henk van Houtum, verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen. De expert in grenspolitiek en migratievraagstukken, oordeelt positief over de ’ommekeer in het denken’, dat de Sociaal-Economische Raad met zijn advies over migratie benadrukt.

Met name de Europese Commissie heeft volgens Van Houtum het voortouw genomen in de kentering om migratie als gewenst te zien. Het besef begint door te dringen dat migratie ook voor de ontvangende maatschappij positief kan zijn. Ze kan de economie op peil houden, de effecten van vergrijzing verzachten en brengt nieuwe ideeën binnen. ’Heel geleidelijk’ hebben deze argumenten terrein gewonnen in Nederland, mede onder invloed van grotere bedrijven die internationaal opereren, analyseert de wetenschapper. Daarom kiest de Ser nu voor ’ja, mits’. „Zeker voor een samenleving als de Nederlandse is het goed dat ze weer buiten het eigen nationale domein kijkt en ook de arbeidsmarkt internationaal beziet.” Het land treedt daarmee in het spoor van andere Europese landen, die ook bezig zijn met de vraag hoe de arbeidsmarkt draaiende te houden.

Maar het ’mits’ is volgens Van Houtum in Nederland nog steeds erg nadrukkelijk aanwezig. „Daarmee kruipt de Ser erg dicht aan tegen de politieke haalbaarheid. Het ’eigen arbeiders eerst’ klinkt daarin door. Het eigenbelang van de Nederlandse economische gemeenschap staat voorop.” Hij signaleert een fikse discrepantie in de benadering van de globalisering. „Voor producten en bedrijven staan de grenzen vrijwel open, bij mensen treedt een heel ander mechanisme in werking. Dan is er opeens sprake van extreem protectionisme.”

Volgens de migratie-expert wordt een arbitrair en moreel bedenkelijk onderscheid gemaakt tussen mensen. „Ze worden gescreend op hun afkomst en potentieel economische waarde. Managers, voetballers, wetenschappers, en technici reizen massaal legaal de wereld rond, er is een ware ’battle’ om hen binnen te halen. Het Ser-advies spreekt zelfs over ’het vissen in de vijver’. Anderen naar wie ook een grote vraag is, zoals huishoudhulpen, bouwvakkers en landarbeiders, worden impliciet bestempeld als gelukszoekers en ongewild de gevaarlijke illegaliteit ingeduwd.”

Van Houtum waarschuwt: „De ondergrondse economie wordt steeds groter in de rijke landen. Die illegaliteit is rechtstreeks het gevolg van een strengere selectie aan de poort.” Aan de randen van de Europese Unie brengt het nog schrijnender taferelen van mensen die een beter leven zoeken, voorspelt hij. „Sinds 1992 zijn naar schatting 8000 mensen gestorven op weg naar Europa. We hebben in Nederland de 58 Chinezen gehad in een container. De Schipholbrand heeft velen de ogen geopend voor hoe we omgaan met mensen. Dat is de donkere kant van ons migratiebeleid. De prijs van uitsluiting is extreem hoog.”

Van Houtum pleit daarom voor een veel inclusiever, internationaler arbeidsmarktbeleid. „Van onze economie is driekwart internationaal gericht. Waarom zouden we niet met de landen met een groot potentieel aan arbeidsmigranten praten en afspraken maken waar alle betrokkenen van kunnen profiteren?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden