Onder goede leiding sterven voor Europa

Aan de vooravond van de Eurotop en van de grote internationale militaire bedevaart naar Lourdes een gesprek met generaal Jean-Philippe Douin, opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten, in het Katholiek Nieuwsblad. “Zijn volgens u jonge Fransen nog steeds bereid om hun leven te geven voor hun land?” De generaal: “Onder een goede leiding, zeker.”

“Hier raken we een fundamentele kwestie van hoe Europa gestalte krijgt. We kunnen in Europa een gezamelijke munt hebben, maar kan er zo iets bestaan als een Europese soldaat? Er is een bereidheid om voor het eigen land te sterven, maar niet voor de VN of voor Europa. Een Fransman sterft voor Frankrijk, een Engelsman voor zijn koningin, een Duitser voor zijn cultuur en taal.”

“Je kunt een militair vergelijken met een kloosterling, die zich geheel toewijdt aan God en aan zijn kloostergenoten. De militair wijdt zich toe aan zijn land. Je land liefhebben dat is je leven geven als het nodig is.” Het leger verplicht volgens de generaal “tot een soort religieuze toewijding, 24 uur per dag.” Maar wanneer is een toewijding behalve metaforisch ook werkelijk religieus?

Wanneer is muziek religieus, vraagt Jan-Willem van de Velde, 'muzikaal vormgever' gespecialiseerd in kerkliederen, zich in het blad Uittocht af. “Er is muziek die door velen als typisch religieus wordt ervaren, zoals de Matthëuspassie van Bach. Maar analyse van buitenaf levert weinig op. Wat is precies het element dat 'diepte' geeft aan een compositie? Dat is niet los te zien van de rijpheid en ontvankelijkheid voor die 'diepte' in het stuk, aan de zijde van de luisteraar.” 'Diepe' muziek heeft volgens de muzikaal vormgever drie kenmerken: is voelen én weten, is bezielt, en brengt alles met elkaar in verbinding. Zulke muziek is niet alleen maar metaforisch religieus, maar dat werkelijk.

“Gebruik niet alleen je verstand, maar ook je hart bij het lezen van de Bijbel. Onder het gezag van deze oproep hebben vrijzinnigen en rechtzinnigen elkaar gevonden,” stelt de Kerkbode van de gereformeerde kerken in Barendrecht, Dordrecht, Gorinchem en Alblasserdam. Dat terwijl beide partijen elkaar vroeger met hand en tand bestreden en elkaar maar nauwelijks als religieus konden erkennen. De verstandelijke discussies over de autoriteit van de Bijbel zijn dood gebloed, constateert de bode. Recht- en vrijzinnigen lezen de Bijbel nu ook met het gevoel. Maar heeft door deze samenwerking tussen hoofd en hart, die onverzoenbare tegenstanders tot naasteliefde brengt, de vrij- en rechtzinnige religiositeit ook aan 'diepte' gewonnen?

Liefde, liefde, en nog eens liefde. Dat is de ware religiositeit, volgens Jezus Christus, dacht de in het voorjaar overleden dichter Allen Ginsberg, nadat hij een LSD-trip achter zijn kiezen had, en hij voelde een diepe band. “Ik ben de Messias. Ik ben gekomen om liefde te prediken aan de wereld. Wij gaan door de straten lopen en de mensen leren niet meer te haten,” kraaide hij van opwinding. Dan komt hij een groepje Hells Angels tegen. Ginsberg was alles wat Hells Angels haten: intellectueel, jood, homo en hippie, aldus Panforum, kwartaalbulletin van het psycho-actief netwerk. “Maar hij kon ze aan, high op de LSD, door hen als mensen aan te spreken, en door vooral niet bang voor ze te zijn. LSD was voor hem het middel dat in staat stelt uit hokjes te treden.”

Maar de wereld veranderde niet door het optreden van Messias Ginsberg, en ook zijn LSD-trips raakten weer uitgewerkt, zijn messiasschap schrompelde binnen enkele uren weer ineen. Toewijding, bezieling en liefde werken alleen bij een lange adem.

In het Centraal Weekblad schrijft mr.drs. F.J. Paas, een christelijk geïnspireerde wethouder in Groningen, over een brief van de gereformeerde synode over geloof en economie - een serieuzer ogende poging om de wereld volgens religieus recept te verbeteren. “Met respect voor de inhoud, het mooiste aan de brief vind ik de adressering: de kerkenraden zelf. De adressering klopt omdat maatschappelijke discussies momenteel minder dan ooit het voorrecht zijn van volksvertegenwoordigers. Maatschappelijke discussies vinden vooral plaats op de werkvloer, in de klas, tussen ouders en in de media.”

Zo'n stelling klinkt uit de mond van een volksvertegenwoordiger even bevreemdend als de stelling van de oude generaal dat jongeren - mits onder goede leiding - best nog wel willen sterven voor het vaderland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden