Onder druk gezet door Dole

Een paar jaar geleden maakte de Zweedse documentairemaker Fredrik Gertten de film 'Bananas', over de bananenteelt in Nicaragua. Hij volgde daarin onder meer arbeiders die fruitgigant Dole aanklaagden wegens het gebruik van pesticiden die gevaarlijk kunnen zijn voor wie tussen de palmen in de plantages werkt.

Tot zover geen probleem voor journalist Gertten die, afkomstig uit een liberaal land, vrije pers en de vrijheid van meningsuiting altijd voor lief had genomen. Het ging mis toen hij werd uitgenodigd zijn film te vertonen op het Los Angeles Film Festival. Dat bleek het begin van een enerverend jaar waarin Dole er alles aan gelegen leek de filmmaker dwars te zitten en de mond te snoeren. Over deze episode maakte Gertten een andere film: 'Big boys gone bananas'.

De camera gaat mee naar Los Angeles, waar blijkt dat Dole de sponsors en staf van het festival onder druk heeft gezet. Gertten en zijn producente worden door de multinational voor het gerecht gesleept, journalisten die met de filmmaker spreken worden door de fruitgigant benaderd, en wanneer de in het nauw gedreven documentairemaker uiteindelijk besluit 'Bananas' te vertonen in het Zweedse parlement, krijgen zelfs de volksvertegenwoordigers een brief van Dole.

Als kijker word je moeiteloos meegesleurd in de opeenstapeling van intimidaties. Een geëngageerde documentaire verpakt in een John Grisham-thriller, zo zou je 'Big boys gone bananas' best kunnen omschrijven. Ondertussen blijf je ook met vragen zitten. Is het niet opmerkelijk dat in een tijd waarin veel bedrijven zich als maatschappelijk verantwoord proberen te profileren, Dole miljoenen investeert in deze juridische oorlogsvoering? Het maakt nieuwsgierig naar de aanleiding: de eerste film 'Bananas'.

Toch gaat deze film niet over bananen. Gertten maakt middels gesprekken met betrokkenen en deskundigen iets anders, wezenlijkers duidelijk: persvrijheid kan onder grote druk komen te staan in een maatschappij waarin immense corporaties hun macht laten gelden tegenover noodlijdende mediaondernemingen. Intellectueel, cultureel en moreel kapitaal zou geen partij hoeven zijn voor economische macht.

Daarom is het mooi te zien dat de nuchtere Zweedse politici die Gertten om hulp vraagt zich, door alle partijen heen, geen moment in de gordijnen laten jagen door het bananenbedrijf. "Sinds 1766 staat de vrijheid van meningsuiting in onze wet", zegt een van hen. En daarmee uit. Het blijkt een keerpunt in Gerttens nachtmerrie.

Big boys gone bananas
Regie: Fredrik Gertten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden