Onder beveiliging naar Duits graf

'Aanklager van gemeente Vorden vertegenwoordigt geen grote groep Joden'

Een noodbevel uit angst voor de komst van neonazi's, een vliegtuigje met een reclamesleep met de tekst 'Vorden is fout', een kort geding en boze Joodse splinterclubjes.

Het plaatselijke Comité 4 mei wilde in Vorden naast oorlogsslachtoffers ook tien Duitse soldaten gedenken. De discussie laaide op: wie gedenken we? Voor het Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi) leverde dat iets te veel lawaai op. Het Cidi dringt aan op een goed gesprek met Nationaal Comité 4 en 5 mei 'om controverses, en rechtszaken van derden, in de toekomst te vermijden'.

Federatief Joods Nederland (FJN) had gisteren een rechtszaak aangespannen. "Dit is grievend voor de levenden en beledigend voor de doden", zei voorzitter Herman Loonstein. De rechter in Zutphen bepaalde gistermiddag echter dat verbieden niet nodig was. Wel mocht de Duitse herdenking geen officieel karakter hebben, geen kransen dus, de burgemeester moest die graven mijden.

Het is nog rustig op de algemene begraafplaats zo'n drie uur voor de herdenking begint. Twee beveiligers houden de wacht, samen met twee medewerkers van de gemeente. Er is gewaarschuwd voor de komst van neonazi's, vandaar het noodbevel. "We willen voorkomen dat er mensen met verkeerde bedoelingen komen", vertelt de ambtenaar die niet met zijn naam in de krant wil. "Wat extra ogen en oren zijn nooit weg", zegt de beveiliger.

Ze kijken omhoog. Daar cirkelt een vliegtuigje, met banner. "Wat overdreven", zegt Michel Besselink (39) uit het nabijgelegen Hengelo. Besselink is zelf militair, zijn opa heeft de oorlog meegemaakt en het er nog moeilijk mee. Daarom vindt hij het gedenken van Duitse soldaten ongepast. Maar dat is het vliegtuigje ook, voegt hij eraan toe. "Wij voeren liever gesprekken dan rechtszaken, blijven liever in overleg dan dat we anderen beledigen", zegt Esther Voet namens het Cidi.

Federatief Joods Nederland is een misleidende naam, stelt het Centraal Joods Overleg (CJO). "Het suggereert dat ze een grote groep Joden vertegenwoordigen, maar het is meer een familieaangelegenheid, met een kleine achterban." Tradition is Our Future, dat het vliegtuigje boven Vorden huurde, is volgens het Cidi 'een vijfmans-fractie'.

"Al dat gedoe. Het gaat om Duitse jongens van mijn leeftijd", zegt Sanne Poelder (21) die met haar moeder vlak voor de Dodenherdenking in het dorp een ijsje eet. "Die jongens konden kiezen: of deserteren en de kogel. Of vechten." Moeder Erna (48) heeft meer begrip voor de weerstand. Ze werkt in de thuiszorg en hoort de verhalen van ouderen, ziet hun pijn. "Dit is ongepast. Deze herdenking is voor Nederlandse slachtoffers."

Na de plechtigheid, met flink wat beveiliging, kunnen de pakweg 400 aanwezigen kiezen. Linksaf is langs de Duitse graven, rechtsaf betekent rechtstreeks naar huis. Slechts een handjevol loopt achter de burgemeester aan. "Ik ben teleurgesteld dat er toch zoveel langs die Duitse graven liepen.", zegt Frits Gies (82), met keppeltje op zijn hoofd.

Gerard Eykelkamp (58) is langs de Duitse graven gelopen. "Mijn opa zat in het verzet maar hij sprak nooit met haat over de Duitsers. Wie ben ik om zestig jaar verder moeilijk te doen?"

VANDAAG 4|5

Meer nieuws over de Dodenherdenking

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden