Ondanks miljoenenschade tevreden over 'supercentrale'

EEMSHAVEN - De nieuwe Eemscentrale, die sinds deze maand volledig operationeel is en die in haar eentje kan voorzien in bijna een kwart van de totale Nederlandse elektriciteitsbehoefte, heeft de leverancier van de belangrijkste installaties een strop opgeleverd van 100 miljoen gulden.

HANS DE PRETER

Ook de opdrachtgever van de bouw, de Elektriciteits-productiemaatschappij Oost- en Noord-Nederland (EPON), heeft een schade van 'enkele miljoenen guldens' opgelopen. Een van de onderaannemers kreeg een strop van 10 tot 20 miljoen gulden toen een medewerker een bout liet slingeren, waardoor een turbine tijdens proefdraaien beschadigde.

Ondanks deze tegenvallers is EPON zeer ingenomen met de nieuwe Eemscentrale, die vanaf 1 september officieel voor de landelijke elektriciteitsvoorziening wordt ingezet. Projectmanager John Dumoulin, die door EPON in 1992 werd belast met de bouw van de modernste gasgestookte elektriciteitscentrale van Nederland, toonde zich gisteren zeer tevreden. De tegenvallers bij de bouw kwamen de afgelopen jaren veelvuldig in de publiciteit. Tegenvallers die de EPON volgens die publicaties grotendeels aan zichzelf te danken had omdat het bedrijf had gekozen voor een ultra-moderne technologie die eigenlijk nog in de kinderschoenen staat. En volgens de wet van de remmende voorsprong zijn het de pioniers die het gelag moeten betalen. ,Als men had gekozen voor degelijke Siemens-turbines was er niets aan de hand geweest'', luidde de kritiek.

Tijdens een perspresentatie in de fonkelnieuwe Eemscentrale betoogde Dumoulin gisteren echter dat hij, ondanks de tegenvallers bij de bouw, nog steeds pal achter de keuze van de door General Electric ontwikkelde techniek staat. Volgens hem heeft Nederland met die centrale niet alleen de meest zuinige en milieuvriendelijke centrale gekregen die er bestaat, maar juist ook de goedkoopste in deze categorie.

Aftappen

De nieuwe Eemscentrale heeft een totale investering gevergd van 2,7 miljard gulden. De enorme centrale bestaat uit vijf productie-eenheden, die worden gevoed met aardgas afkomstig uit Noorwegen. De centrale is gebouwd aan de Eems, omdat dit dicht in de buurt is van het Duitse Emden waar Noors aardgas, bestemd voor Duitsland, aan wal komt. Het is vrij eenvoudig om daarvan jaarlijks twee miljard kubieke meter aardgas voor Groningen af te tappen, zoals contractueel door de Samenwerkende Elektriciteits-productiebedrijven (SEP) en het Noorse Statoil is vastgelegd. Tot groot verdriet van de Gasunie, die haar monopolie in Nederland steeds verder ziet aangetast.

De turbines in de vijf productie-eenheden van de Eemscentrale zijn voorzien van technische snufjes waardoor het rendement wordt verhoogd. Normaal is het rendement in elektrische centrales circa 42 procent, maar door de turbines van de Brits-Franse combinatie GEC-Alsthom bedraagt dit percentage in de Eemscentrale 55. “De belangrijkste reden waarom we voor deze turbines hebben gekozen, in plaats van die van concurrerende aanbieders als Siemens en ABB, is dat we nu slechts vijf eenheden nodig hebben. De centrales van de andere aanbieders telden er zeven. Vijf eenheden zijn jaarlijks aanzienlijk goedkoper dan zeven”, stelt Dumoulin.

Fanfare

Zo zou de centrale van GEC-Alsthom wel 500 miljoen goedkoper zijn dan die van Siemens. Hij ontkende gisteren dat EPON had gekozen voor nauwelijks tot wasdom gekozen technologie. “Wij lopen beslist niet voorop in de fanfare. GEC-Alsthom had op dat moment al 114 van dergelijke machines elders gebouwd of de opdracht daartoe ontvangen. Bovendien had men er al enige ervaring mee opgedaan, terwijl juist bij Siemens vergelijkbare technologie nog niet geheel gereed was”.

De beslissing om de Eemscentrale te bouwen viel al in 1988. Opmerkelijk is dat het aanvankelijk de bedoeling was dat het een kolengestookte centrale zou worden, om Nederland minder afhankelijk te maken van aardgas. Maar ondertussen sloot de SEP een contract met Statoil voor de levering van twee miljard kubieke meter aardgas per jaar.

Daarom werd besloten om van de Eemscentrale toch maar een gascentrale te maken. De prijs van de elektriciteit is niet afgeleid van olieproducten maar van kolen. “Dat levert een stabiele gasprijs op en hetzelfde kostenvoordeel als van een kolencentrale. Plus de milieuvoordelen van een gascentrale”, aldus Dumoulin.

Dat die milieuvoordelen zo groot zijn, dat kon de Waddenvereniging echter niet beamen. Integendeel, volgens de Waddenvereniging is zo'n grote centrale helemaal niet nodig. Het is beter om bij grote bedrijven warmte-krachtkoppelingsinstallaties te installeren om zo het energieverbruik te verminderen. Door de uitstoot van warm water in de Eemscentrale sterven er 45 miljoen vissen, zo stelde Carla Alma gisteren namens de Waddenvereniging. “Het mooie Groningse landschap wordt bovendien ontsierd door die enorme elektriciteitsmasten”, zei ze gisteren.

De Waddenvereniging heeft via de Raad van state wel weten te bereiken dat de Eemscentrale nooit haar maximale capaciteit van 1 675 megawatt (MW) mag benutten. Volgens de Raad van state mag dat niet meer zijn dan 1 250 MW.

Merkwaardig

In de praktijk levert dat volgens Dumoulin geen probleem op, omdat vaak één van de vijf turbines wel eens uit bedrijf is wegens reparatie of revisie. Maar het werpt toch een merkwaardig licht op het streven van minister De Boer van milieu om meer gasgestookte centrales in gebruik te nemen. Dat mag aan de Eems dus niet van de Raad van state. “Maar mocht men willen dat wij onze capaciteit hier alsnog vergroten, dan zullen we daarvoor eerst een verzoek indienen”, zo betoogde Dumoulin.

De Eemscentrale levert 130 mensen werk op. Maar daarnaast heeft de bouw tijdelijk aan 2 500 mensen werk geboden. Bovendien is 60 procent van de opdrachten rechtstreeks of via GEC-Alsthom ondergebracht bij Nederlandse bedrijven. Wanneer het aan de EPON ligt zal de werkgelegenheid in de omgeving van de EPON-centrale ook nog groeien. Het bedrijf wil tuinders interesseren in goedkope afname van restwarmte van de centrale, zodat het rendement nog verder kan worden vergroot en er naast de Eemscentrale een fraaie glazen stad ontstaat.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden