Ondanks crisis stevent 'Bibi' af op record als premier

Analyse Ook al struikelde zijn derde kabinet, Israëliërs lijken bij verkiezingen in maart toch op Netanyahu te stemmen

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is hard op weg naar een politiek record. Zo'n 14 jaar leidt hij nu kabinetten, en als hij het nog een jaartje volhoudt, wordt hij de langstzittende premier uit de Israëlische geschiedenis. Hij verslaat dan Ben Gurion, Israëls allereerste premier, die het ambt vanaf 1948 zo'n 15 jaar vervulde.

Van een afstandje lijken Netanyahu's kansen op de recordtitel beroerd. Dinsdag struikelde zijn derde kabinet, nadat het amper 20 maanden onderweg was. Zelf is 'Bibi' ook niet meer geliefd; zijn populariteit daalde naar 38 procent, terwijl hij deze zomer - in de beginfase van de Gaza-oorlog - nog piekte op 85 procent. Verder zakt de Israëlische economie weg, neemt het terrorisme toe en raakt het land internationaal geïsoleerd door het omstreden nederzettingenbeleid en door het uitblijven van vrede met de Palestijnen.

Toch ziet het er paradoxaal genoeg naar uit dat de Israëliërs hun huidige premier bij de stembusgang op 17 maart massaal zullen herkiezen. Dinsdag, op de dag dat het kabinet uiteen spatte, voorspelden twee afzonderlijke peilingen een klinkend resultaat voor Netan-yahu's centrum-rechtse Likudpartij. Die zou opnieuw de grootste van het land worden, zodat Netanyahu zijn coalitie straks voor het uitkiezen heeft.

Andere rechtse partijen, zoals het extreem-nationalistische Yisrael Beitenu (Israël ons vaderland) en de kolonistenpartij Habayit Hayehudi (Het Joodse Huis), staan ook op winst. Met wat ultra-orthodoxe fracties erbij zou Netanyahu gemakkelijk een rechts-conservatief kabinet kunnen smeden dat met hart en ziel is toegewijd aan de bouw van nederzettingen en aan het omvormen van Israël tot officiële 'Joodse staat'.

Netanyahu's politieke tegenstanders gaan er ondertussen alleen maar op achteruit. Vooral de centrum-linkse Yesh Atid (Er is een toekomst) en Hatnua (Beweging), die Netanyahu noodgedwongen in zijn huidige coalitie had opgenomen, scoren in de peilingen belabberd. Samen zouden de fracties met de helft slinken.

Voor de meeste analisten is het daarom duidelijk: de berekenende Bibi heeft zijn kabinet opzettelijk laten vallen, omdat hij weet dat hij er na de verkiezingen een stuk warmer bij zal zitten. De twee centrum-linkse partijen die steeds kritiek hadden op de nederzettingen en op het exclusieve 'Joodse staat'- idee, heeft hij handig geloosd. En straks is de weg dus vrij voor zijn gewenste rechts-nationalistische koers - ongeacht wat Europa en de VS daarvan denken.

Maar waarom stemmen Israëliërs eigenlijk zo massaal op Netanyahu als ze hem niet waarderen? De verklaring is vooral dat er geen aansprekende tegenkandidaten zijn aan wie ze het premierschap toevertrouwen. Links heeft geen charismatische leiders, en op rechts heeft niemand de veilige uitstraling van Netanyahu. De premier heeft immers volop bewezen dat hij de Palestijnen militair hard durft aan te pakken als hij dat nodig vindt. En door stevig te hameren op het Palestijnse en Iraanse gevaar, dat alleen hij kan bedwingen, weet hij zichzelf te verkopen als de onmisbare sterke man.

Dit alles wil niet zeggen dat het voor Netanyahu een gelopen race is. Verrassingen zijn mogelijk. Zo zou links fors kunnen groeien wanneer het de verkiezingen neerzet als een laatste kans om Israël te redden van de nationalistisch-orthodoxe ondergang. De Arabische minderheid (20 procent van de Israëlische bevolking), waarvan de helft nooit stemt, zou voor een omslag kunnen zorgen door massaal te komen opdagen. President Reuven Rivlin, die nog een appeltje met Netanyahu te schillen heeft, zou na de verkiezingen uit wraak een ander als premier kunnen aanwijzen. En de nieuwe rechtse partij van de populaire oud-minister Moshe Kahlon kan het voor Netanyahu ook nog versjteren. Maar waarschijnlijker dan al deze scenario's bij elkaar is dat Netanyahu stevig in het zadel blijft, en dat wereldleiders hem weldra kunnen feliciteren met zijn politieke topprestatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden