Onbruikbare voorstellen voor het goede leven

SEBASTIEN VALKENBERG

Erik Pool: Aanwijzingen voor het goede leven. Boom, 220 blz. euro 22,50

**

undefined

De schrijver

Erik Pool schrijft over het goede leven, maar is van huis uit geen filosoof. Hij heeft een journalistieke opleiding gedaan en bekwaamde zich in marketing en management in 'veranderkunde'. Met zijn vrouw richtte hij een academie voor levenskunst op. "In de persoonlijke ontmoetingen tijdens workshops, open dagen, bijzondere vakanties, themaprojecten en socratische gesprekken kwamen sommige onderwerpen en levensvragen telkens weer bovendrijven. Ze groeiden uit tot een belangrijke inspiratiebron voor dit boek", schrijft Pool in 'Aanwijzingen voor het goede leven'.

undefined

Zijn ambitie

'Bruikbare voorstellen' doen voor een leven dat het predikaat 'goed' verdient. Dat is lang niet eenvoudig, omdat filosofen zich volgens Pool nogal stellig uitdrukken, terwijl niemand de waarheid in pacht heeft. Hijzelf wil niemand iets opdringen. Daarom blijft het, heel bescheiden, bij aanwijzingen voor het goede leven. "Ik pleit er hartstochtelijk voor eigenwijsheden te ontwikkelen, persoonlijke en goed doordachte opvattingen over alle belangrijke kwesties in jouw leven."

undefined

Het resultaat

Een boek dat de verwachtingen niet waarmaakt. Het is een euvel waaraan het genre van de levenskunst vaker lijdt. Uitgangspunt is de aanname dat mensen van hun leven een zinvol leven willen maken. Maar op een derde van het boek is de lezer nog nauwelijks wijzer. Pool doet er bijna zeventig bladzijden over om tot een definitie van levenskunst te komen. Dat komt doordat hij sterk leunt op het werk van geestverwanten, zoals Joep Dohmen en Wilhelm Schmid, die hij uitvoerig citeert. De invulling van dat goede leven valt vervolgens tegen. "Je leeft niet in isolement", staat er op pagina tachtig. Moet je dit als diepe wijsheid opdienen? Er zal vermoedelijk geen lezer zijn die dit inzicht zal ontkennen. Zeker niet nadat hij zojuist de feestdagen heeft doorgebracht met familie en vrienden. Toch wil Pool afstand nemen van de cultuur van 'ikke ikke ikke en de rest kan stikken'. Net als veel andere levenskunstenaars vindt hij dat de samenleving er maar povertjes bij ligt.

undefined

Ergste gesomber

Waarom is levenskunst zo populair? Ze voorziet volgens Pool in een behoefte. Er zou sprake zijn van een 'ethisch tekort'. Geen geringe aanklacht, maar in zijn toelichting blijft het bij enkele steekwoorden, zoals 'graaicultuur' en 'consumentisme'. Er rest enkel nog een moraal van 'wat is voor mijzelf het beste?' Maar gelukkig is daar de levenskunst. Alleen al praten over dit onderwerp is heilzaam. Begin er eens over tegen anderen, raadt Pool aan. "Het is niet zelden het begin van een gesprek dat er - eindelijk? - weer eens toe doet." Vooral dat 'eindelijk' - met daarachter een vraagteken - is suggestief. In één zinnetje wil hij ons doen geloven dat er geen echte gesprekken meer plaatsvinden, maar waarop baseert hij deze boude bewering?

undefined

Reden om dit boek niet te lezen

Vanwege de tegenvallende resultaten. Voor een handboek is het niet praktisch genoeg. De bruikbare voorstellen die Pool belooft, zijn zo algemeen - de ontmoeting met de ander biedt warmte en verbondenheid, maar plaatst ons ook voor dilemma's - dat je er weinig aan hebt. Een ander bezwaar is dat Pool kwistig strooit met aanhalingstekens. Het is een detailkwestie, maar op een zeker moment gaat dat tegenstaan. Zo wil hij "het complete leven 'beetpakken' en niet slechts een deel 'behandelen'". Vanwaar die aanhalingstekens? Is het de tegenhanger van het krommen van beide wijs- en middelvingers als je iets zegt dat met een korreltje zout genomen moet worden? Kennelijk moet de lezer de woorden tussen aanhalingstekens op een speciale manier interpreteren, maar hoe en waarom wordt niet duidelijk?

undefined

Reden om dit wel te lezen

Misschien werkt het boek het beste in combinatie met de cursussen in de levenskunst die Pool aanbiedt. Hij organiseert vijfdaagse workshops in de Toscaanse heuvels. Uitgangspunt is de vraag wat de deelnemers zelf beschouwen als het goede leven. Wellicht komen ze daarachter door de algemene aanwijzingen uit het boek gedurende die vijf dagen te vertalen naar aanknopingspunten voor het eigen leven.

undefined

Trouw tipt filosofie

1. Discipline Marli Huijer

2. Bestaat de Kerstman? Eric Kaplan

3. Wat kunst is Arthur C. Danto

4. Aanwijzingen voor het goede leven Erik Pool

5. Kolakowski Jacques de Visscher, Guido Vanheeswijck en Alicja Gescinska

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden