Onbeschoft

Is de wereld na 15 mei veranderd, vroeg Paul Witteman in 'Het Lagerhuis' vol prominente Nederlanders. Tot een afrondende conclusie kwam het niet en als vanouds schreeuwde men elkaar meningen toe. Het gaat op televisie zelden om inzicht, lijkt het, maar om stelligheid en goedgebektheid. Overtuigingen worden niet gewonnen maar zo fel mogelijk gedebiteerd: ik heb niemand op een tevoren ingenomen positie zien wankelen.

Vrijwel iedereen was het met Marcel van Dam eens: de staat is geen zedenmeester en de normen en waarden waar de staat pal voor moet staan, liggen vast in ons wetboek van strafrecht. Daarbuiten heeft de overheid niets te zoeken. ,,Waar geen wet is heerst het geweten en daar kan geen campagne iets aan veranderen, zei hij onder luid applaus. De normen en waarden waar het kabinet het over heeft, die zijn een zaak voor de mensen thuis. De enige die iets tegenwierp was Joost Zwagerman. De overheid heeft wel degelijk iets met moraal te maken, zei hij en hij wees op de onderwijshervormingen van de jaren zestig. De roep om individuele vrijheid leidde niet tot individualisering maar tot a-socialisering en mondigheid werd synoniem met onbeschoftheid. We zijn vergeten dat zelfontplooiing ook gepaard moet gaan met zelfbegrenzing. ,,We zijn het meest onbeschofte volk van Europa geworden'', zei Zwagerman. ,,We willen over alles wat zeggen maar het ontbreekt ons aan kennis.''

Hier nu, meen ik, werden we even getroffen door een lichtstraal van inzicht, maar in het debat werd het snel gedoofd. We roepen heel hard, maar we tasten in het duister. De alles doordesemende onbeschoftheid is al tot diep in de Tweede Kamer doorgedrongen. Peter van Ingen beschreef de LPF-fractie in 'Buitenhof' als een crisiscentrum, maar dat beeld was slecht gekozen, daar een crisiscentrum juist poogt crises van buiten te beheersen. De LPF-fractie is zelf de bron ervan en hoe koortsachtig het toegaat zagen we tijdens het optreden van Winny de Jong bij 'Barend en Van Dorp'. Hier wordt geen politiek meer bedreven maar manifesteert zich een gedraging die verder gaat dan de manische depressiviteit waaraan De Jong enig zelfbewustzijn zegt te ontlenen. Je ziet het bij haaien: zonder prooi storten ze zich op elkaar. Johan Wiersma van de LPF-kieskring in Friesland, mocht in 'Buitenhof' zijn ongerustheid en verontwaardiging uitspreken. Tegenover hem zat de Haagse LPF'er Jim Janssen van Raay, die zijn partijgenoot niet kon helpen: ,,Mijn functie is dat ik aanhoor wat het bestuur besloten heeft en daarna doe ik wat ik zelf wil.'' Hij zou een kind van de jaren zestig kunnen zijn.

Wie stuurt de moraal? God niet, zei Harry Kuitert tegen Jacobine Geel in 'Heilig Vuur'. God is geen probleemoplosser. ,,Met dit soort geloof bereiken we de bodem van de christelijke traditie. God is geen macht buiten ons, maar de stem van ons geweten'', vatte Geel samen. Dat geweten van Van Dam, dat heerst waar geen wetten zijn. En waar het duister is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden