Onbehagen islam ideologisch van aard

Scheffer, Cliteur en de commentaarschrijver van Trouw zijn veel te oppervlakkig als zij het onbehagen binnen de hedendaagse islam psychologisch verklaren. Het onbehagen heeft ten diepste een ideologisch motivering.

Jan Slomp

Van de invloedrijkste denker van deze beweging, de Pakistaan Mawdudi (1903-1979), verscheen in 1930 'Djihad in de islam'. Een Engelse vertaling zou wel bestaan maar werd nooit gepubliceerd. Wie het boek van kaft tot kaft las begrijpt wel waarom. Samenvattingen in het Arabisch behoren tot de dagelijkse leesstof van djihadstrijders.

Reeds in dit boek staat een blauwdruk van zijn ideologie. Mawdudu verwachtte een grote leider van de eindtijd (Mahdi), die een de hele wereld beheersende islamitische heilsstaat zal stichten. Ontgoocheld door de Eerste Wereldoorlog verwachtte hij niets goeds meer van het Westen en verwesterde moslimelites. Ook het christendom kon hem niets bieden. Hij zag het als zijn missie door de djihad de wereld te bevrijden van alle kwaad. Het eerste doel van zijn beweging is het tot stand brengen van zoveel mogelijk islamitische staten, waarbinnen de islamitische wet ten volle wordt nageleefd. Zelf was hij een voorstander van geleidelijke overname van de staatsmacht door verandering van wetten en door infiltratie in het leger en de ambtenarij.

Vele volgelingen van Mawdudi duurt dat te lang. Zij kiezen snelle gewelddadige, revolutionaire omwentelingen. Ze beroepen zich op latere radicalere denkers. Mollah Omar van de Taliban schreef zijn staatsleer grotendeels over van Mawdudi. Toen ik Mawdudi vroeg waarom volgelingen van hem in het Westen wel de dialoog zoeken, maar hij die in Pakistan afwees, kreeg ik te horen: ,,In het Westen hebben we jullie christenen nodig, in Pakistan niet.'' Christelijke zending in moslimlanden werkte hij zoveel mogelijk tegen en van christelijke minderheden wilde hij beschermde tweederangs burgers maken. In het grote fundamentalismeproject van de universiteit van Chicago ziet men ook als kern en kenmerk van deze bewegingen haar strijdkarakter. Enkele westerse islamkenners signaleerden dit tijdig, maar politici sloegen er aanvankelijk geen acht op. Het viel wel mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden