Onafhankelijke aanpak doping nog ver weg

beleid | Honderden miljoenen dollars strooit het Internationaal olympisch Commité uit onder de leden, maar het rampjaar van de doping koopt het af met een fooi.

Het Internationaal Olympisch Commité (IOC) probeert een periode vol oorlogen en schandalen af te sluiten met een goednieuwsshow. Of de kostbare cosmetica de puinhopen daaronder kan verhullen, is twijfelachtig. Zo het IOC dit olympische jaar niet aan macht heeft ingeboet, dan toch zeker aan respect.

Als geld staat voor macht, dan hoeft de grootste sportkoepel zich geen zorgen te maken. De geldmachine draait dankzij stijgende tv-rechten en reclame-inkomsten harder dan ooit tevoren. Vorige week kon het IOC daarom uit het olympische solidariteitsfonds meer dan 509 miljoen dollar verdelen over de nationale olympische comités, een verhoging van 16 procent.

Trots wordt gemeld dat extra geld is vrijgemaakt voor steun aan sportende vluchtelingen, die in Rio voor het eerst als team aan de Spelen deelnamen. De steun- en ontwikkelingsprogramma's voor 'arme' landen en atleten draaien crescendo, gezien de 110 in die groep gewonnen olympische medailles.

Op dopinggebied zijn de plooien van dit rampjaar nauwelijks glad te strijken. Het onvoorstelbare dopingschandaal binnen de Russische sport, met tentakels tot in de hoogste internationale besturen, zorgde voor een dreigend schisma tussen de twee falende organisaties, IOC en Wada - het wereld-antidopingagentschap.

Waar Wada na een vernietigend rapport adviseerde de Russen van de Spelen te bannen, schoof het gefopte IOC die verantwoordelijkheid als 'nucleaire optie' van zich af. Het IOC was bovendien des duivels over het moment van publicatie: vlak voor de Spelen van Rio.

Vorige maand meldde Wada ernstige tekortkomingen bij de dopingcontroles in Rio, waarop het verantwoordelijke IOC dezelfde dag nog sprak van een succesvol programma. Toch heeft het IOC zich geschaard achter de herverkiezing, komend weekeinde, van Craig Reedie als voorzitter van Wada. En er werd een procentje (500.000 dollar) gevonden als extra steun voor Wada, dat er met de Russenklus een arbeidsintensief onderzoek bij heeft gekregen.

Die steun voor herverkiezing van Reedie verbaast Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, niet. Al spraken vertegenwoordigers van Anoc, de Associatie van Nationale Olympische Comités, zich gisteren uit voor een neutrale voorzitter. Het voorzitterschap van Wada rouleert tussen de sport en de overheden, op dezelfde basis als de kosten zijn verdeeld.

"Als Reedie niet wordt benoemd, verliest de sport de komende drie jaar de voorzitterszetel van Wada", aldus Ram.

Er is veel kritiek op Reedie. Wada heeft te lang weggekeken van de problemen in Rusland en hij draagt als IOC-lid twee petten.

"Als nationale dopingautoriteiten (Nado's, red.) vinden wij het een fundamenteel probleem dat Reedie twee doelen moest dienen. Inmiddels heeft hij bij het IOC het vice-voorzitterschap en zijn functies binnen het uitvoerend comité neergelegd. De laatste tijd staat Reedie voor één belang, en dat is dat van Wada. Liever hebben we helemaal geen IOC-lid. Een onafhankelijke voorzitter lijkt mij een goede stap. Maar die staat nog een eind van de werkelijkheid af."

Hoe groot is de tegenstelling tussen Wada en IOC?

"Het bolwerk IOC spreekt niet met één stem. De sterkste stroming werkt toe naar herstel van de relatie met Wada, en ik verwacht dat er onder leiding van voorzitter Bach een nieuw evenwicht zal ontstaan. Het alternatief is om Wada te vervangen en daarmee de huidige structuur te ontmantelen. Dat is ondenkbaar, dat zullen de overheden van zijn levensdagen niet accepteren.

"Wada moet worden hersteld in zijn onafhankelijke positie als toezichthouder, zonder zich iets aan te trekken van macht en kracht. Dat zal leiden tot een effectiever anti-dopingbeleid. Al zal dat in de toekomst opnieuw leiden tot botsingen met de sportwereld. Die is niet gewend om zich al te makkelijk neer te leggen bij besluiten van een organisatie als Wada."

Het IOC verhoogt het solidariteitsfonds met 70 miljoen dollar. Is 500.000 dollar extra voor Wada dan veel?

"Bij het IOC denkt men niet in miljoenen, maar in miljarden. Wat dat betreft gaat dit helemaal nergens over. Als je Wada echt wilt versterken, spreek je over heel andere bedragen.

"De sport draagt maar een marginaal deel bij aan de strijd tegen doping (zie kader red). Ik heb altijd gehoopt op een ander signaal van het IOC. Het is toch echt tijd om duidelijke en heldere stappen te nemen in versterking van het mondiale anti-dopingprogramma. Maar zolang er een onderzoek loopt naar de mogelijkheid van een onafhankelijke autoriteit voor dopingtesten, zijn er geen grote veranderingen op financieel gebied te verwachten."

undefined

scheve Bijdrage van sport en overheid aan anti-dopingactiviteiten

Volgens een onlangs verschenen eigen publicatie investeren de 28 federaties van olympische zomersporten (verenigd in Asolf) in totaal jaarlijks 22,84 miljoen dollar in anti-dopingactiviteiten.

80 procent van dat bedrag wordt ingebracht door slechts zes, niet nader gespecificeerde, federaties. Sinds het laatste rapport in 2009 is die investering gestegen met 1,44 miljoen dollar.

Wada heeft een jaarbudget van 27 miljoen dollar. Plus de recente 'bonus' van 500.000 dollar van het IOC, dat daar een vreemde voorwaarde aan verbindt: nauwere samenwerking met de 'onafhankelijke' Wada-commissie die het staatsgesteunde Russische dopingsysteem onderzoekt. De overheden dragen voor ruim de helft bij in de kosten van Wada, het IOC voor de rest.

De bestedingen aan anti-doping zijn in veel begrotingen ondoorzichtig. Herman Ram, de directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, becijferde enkele jaren geleden ("met een ruime marge en echt alles meegerekend") dat daarin wereldwijd 300 miljoen dollar omgaat. De verhouding sport:overheid schat hij op 1:4. "Zeker is dat de sport ongeveer 20 procent van de controles uitvoert en de nationale dopingautoriteiten en dergelijke 80 procent."

"De Nado's van Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de VS hebben samen zo'n 46 miljoen dollar te besteden. Bijna tweemaal zoveel als Wada."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden