'Onaantastbare' Blair slikt eerste nederlaag

AMSTERDAM - De populariteitscijfers voor de Britse premier Tony Blair mogen dan op een niveau staan dat ooit alleen maar gold voor voormalige Oostblok-leiders, al na de eerste dag van het Labour-congres, dat maandag in Brighton begon, moest de 'onaantastbare' regeringsleider toch een nederlaag slikken, zij het een bescheiden.

Blairs naaste adviseur Peter Mandelson - verantwoordelijk voor de strategie die Labour op 1 mei via een politieke aardverschuiving aan de macht bracht - werd door de rank and file van de partij op een vernederende manier op zijn plaats gezet. Mandelson, minister zonder portefeuille en alom gevreesd om zijn vlijmscherpe, niets en niemand ontziende wijze van optreden, werd gepasseerd voor een van de zeven zetels van het National Executive Committee, het uitvoerend partijbestuur. De man die verantwoordelijk is voor de modernisering van de partij van traditioneel links naar het huidige centristisch sociaal-democratische New Labour, eindigde op de achtste plaats.

Achter de minister van buitenlandse zaken Robin Cook, van onderwijs David Blunkett, van Noord-Ierland Mo Mowlam en van sociale zaken Harriet Harman. Achter ook, als toppunt van vernedering, de drie vertegenwoordigers van de gestaalde Old Labour-vleugel Dennis Skinner, Ken Livingstone en Diane Abbott.

Ooit zei Blair over de hervorming van zijn partij: “Mijn project zal pas klaar zijn wanneer de Labour Partij leert Peter Mandelson aan de borst te drukken.” Dat moment bleek maandagavond nog ver weg. De veteraan-voorman van oud Links, Ken Livingstone, sprak nog eufemistisch van een “verbazingwekkende uitslag”, maar ze is zeker ook een politieke keuze, en een teken aan de wand dat Oud Links niet alles voor zoete koek slikt. Bovendien is ze een signaal dat de arrogantie van de macht die Mandelson etaleert, hem binnen de gelederen van de partij zwaar wordt aangerekend.

Labour-functionarissen bagatelliseerden onmiddellijk het belang van de beschamende tegenslag voor de Labourtop. Ze wezen erop dat het congres Blair wel als geschenk voor de verkiezingsoverwinning het groene licht gaf voor een verandering in de wijze waarop beleid wordt gemaakt. De afgevaardigden aanvaardden de door Blair gelanceerde hervormingsvoorstellen. Volgens het Blair-kamp zijn die voorstellen, waarbij het congres niet langer beleidsvoorstellen kan doen, bedoeld om de eenheid en discipline te bewaren die Labour aan de eclatante verkiezingsoverwinning hielpen. Zij zijn nodig voor een hernieuwde winst over vijf jaar, zei Tom Sawyer, secretaris-generaal van de partij. De taak om nieuw beleid te initiëren gaat naar een nieuw comité. Het congres zal daarop worden uitgenodigd de voorstellen goed te keuren. Volgens critici ter linkerzijde betekent dit het einde van de democratie binnen de partij en zal het nieuwe comité gemakkelijk worden beïnvloed door de partijleiding.

Door Blair en de zijnen zal een en ander worden beschouwd als gepruttel in de marge van gedateerd links, naar buiten toe natuurlijk als bewijs dat binnen de door de premier met zeer strakke hand geleide Labour Party wel degelijk vele bloemen kunnen bloeien. Het is de enige tegenstand die Blair te duchten heeft. De Conservatieve oppositie is bij lange na nog niet heen over de desastreuze afgang bij de verkiezingen, en is bovendien tot op het bot verdeeld over de nieuwe leider William Hague. Het kan daarom geen kwaad dat de zo hoog op het voetstuk staande Blair wat tegengas krijgt uit eigen kring. Al was het maar om hem te behoeden voor die door Blair zelf zo verfoeide zelfgenoegzaamheid, die 'wie-maakt-ons-wat' houding.

Aan het eind van de dag ging Blair daar nog even in die zin tegenaan. Hij waarschuwde tegen de neiging om te zwelgen in de euforie van na de zege. “Dit is geen tijd om te freewheelen”, zei hij. Het momentum van nu, en de sterke start van de regering moeten de basis leggen voor een nieuwe termijn van vijf jaar. En voor de linkervleugel had hij maar één keuze: modernisering of verval.

“Een stille revolutie wordt uitgevoerd door de werkelijke moderniseerders; het Britse volk.” Blair vroeg de Britten hem en zijn regering te helpen van Groot-Brittannië een “modelnatie voor de 21ste eeuw” te maken. Over de invulling daarvan zullen linkse rebel rousers als Livingstone en Skinner vast andere ideeën hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden