Omtzigt had de drang alles uit te zoeken

Pieter Omtzigt. Beeld ANP

Als één Kamerlid zich de afgelopen jaren profileerde als kritisch volger van alles dat met MH17 te maken had, was het CDA’er Pieter Omtzigt. Maar zijn drang om alles uit te zoeken, bracht hem ook in risicovol contact met verspreiders van complottheorieën. 

Door de daaruit ontstane ophef zag hij zich maandag genoodzaakt zijn woordvoerderschap over de vliegramp ‘de komende tijd’ neer te leggen.

Of Omtzigt als CDA-Kamerlid kan aanblijven, zal blijken uit de fractievergadering die dinsdag plaatsvindt. Evert van Zijtveld, als nabestaande voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17, eist in ieder geval geen vertrek. “Ik spreek niet over politieke consequenties, maar wil vooral dat Omtzigt uitleg geeft over wat er is gebeurd. Hij heeft ook veel betekend op dit dossier.”

Omtzigt is al in 2016 benaderd door een groep mensen die beweert dat een Oekraïense straaljager MH17 heeft neergehaald, zo schreef NRC zaterdag. Deze door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) weerlegde theorie kwam kort na de vliegramp in juli 2014 uit de koker van het Kremlin. Tijdens een discussieavond dit jaar adviseerde Omtzigt een Oekraïner uit de groep over de formulering van een vraag. NRC kreeg vervolgens inzage in het sms-verkeer.

Naar eigen zeggen wilde Omtzigt alleen voorkomen dat de man met een lang politiek betoog de bijeenkomst zou verstoren. Maar nu Omtzigt door de commotie die volgde op publicatie van de sms-berichten gedwongen is zijn woordvoerderschap over MH17 neer te leggen, is dat winst voor de pro-Russische complotaanhangers. Zij kunnen betogen dat Nederland een Kamerlid dat van de officiële lijn afwijkt, monddood maakt.

De afgelopen jaren trok Omtzigt veel op met D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma. Samen stelden ze het kabinet talloze vragen over de vliegramp. In die periode werd Omtzigt soms ook benaderd door mensen met een dubbele agenda, zo schreef hij op Facebook. “Veel mensen hebben zich in de afgelopen jaren bij mij als Kamerlid gemeld rondom MH17. Niet iedereen bleek te zijn wie hij was.”

Sjoerdsma zegt dat hij nooit benaderd is door mensen die een medium voor pro-Russische complottheorieën zochten. “Ik stond al voor MH17 bekend als een fel criticus van het Russische beleid. In 2013 wilde ik het Nederland-Ruslandjaar tussentijds beëindigen.”

Maar Omtzigt heeft een ander profiel. In 2014 nam hij samen met SP-Kamerlid Harry van Bommel de eerste exemplaren van Joost Niemöllers boek ‘MH17 de doofpotdeal’ in ontvangst. Niemöller betoogt dat Nederland en Oekraïne zonder bewijs Rusland de schuld geven als propaganda tegen president Vladimir Poetin. Twee jaar later had Omtzigt felle kritiek op het kabinetsbesluit om het associatieverdrag met Oekraïne alsnog te tekenen, nadat het nee-kamp een raadgevend referendum had gewonnen.

Alternatieve theorie

Omtzigt stelde vorig jaar tijdens een openbaar gesprek met de OVV ook vragen over een alternatieve theorie naar de toedracht van de vliegramp. Hij wilde weten of het mogelijk was dat Oekraïense militaire vliegtuigen in de buurt van MH17 vlogen, en dat de schutters van de Russische luchtafweerraket zich vergisten. Volgens de OVV waren er op het fatale moment geen vliegtuigen in de buurt.

Omtzigt is naar eigen zeggen oprecht op zoek naar de waarheid, en wil geen theorie of spreker vooraf uitsluiten. “Alleen door het gesprek aan te gaan, weet ik als Kamerlid wat er speelt.”

Maar aan die open benadering kleven risico’s. Het kan een politicus een aantrekkelijk doelwit maken voor sympathisanten van Moskou die Nederlandse onderzoeken in diskrediet willen brengen.

Lees ook: Voor Pieter Omtzigt is de kous nog niet af

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden