Omstreden predikante bleef de DDR tot het einde trouw

Ze noemde de DDR in 1992 'een fijn land'. De Berlijnse Muur was volgens haar 'een historische noodzakelijkheid' en de SED, de partij die de Oost-Duitse dictatuur met strakke hand leidde, 'geen slechte club'.

Donderdag overleed de hoogbejaarde predikante Bé Ruys (Hoenderloo, 1917) in haar woonplaats Berlijn. Fel bekritiseerd werd ze vooral door haar engagement met de Oost-Duitse dictatuur, ook na de val van de muur. Tegelijkertijd was ze geliefd. Vooral om haar werk voor ex-dwangarbeiders en vluchtelingen in Berlijn.

Bé Ruys woonde 65 jaar in de Duitse hoofdstad. Ze kwam er in 1949 en richtte voor Nederlanders in beide delen van de stad een kerkelijke gemeente op, de Nederlandse Oecumenische Gemeente. In 1954 werd ze daar als eerste vrouw tot hervormd predikant beroepen.

De pastorie van Ruys, het Hendrik Kraemerhuis, ontwikkelde zich tussen 1959 en 1989 tot een centrum van dialoog tussen christendom en marxisme. Ook was het een toevluchtsoord voor vluchtelingen. Ze ging ook na de val van de muur door met dit werk.

Pim Ligtvoet werkte begin jaren tachtig samen met Bé Ruys. "Dat ze trouw bleef aan de DDR heeft denk ik alles te maken met de oorlog. Voor haar was het socialisme de beste manier om een opleving van het fascisme te voorkomen."

Voor haar werk reisde Ruys meerdere keren per week heen en weer tussen Oost- en West-Berlijn.

Of ze als tegenprestatie samenwerkte met de Oost-Duitse geheime dienst, zoals wel wordt beweerd, is nooit opgehelderd.

De kwestie valt niet meer in de archieven na te zoeken, zo ontdekte historica Beatrice de Graaf een paar jaar geleden tijdens haar promotieonderzoek naar de rol van de kerken in Oost-Duitsland. Ze ontdekte dat in het dossier van de Stasi na 1963 alle akten ontbreken die betrekking hebben op deze kwestie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden