Omstreden fusie tussen Allergan en Pfizer afgeblazen

Direct gevolg van nieuwe beperkingen die Obama invoert

Het moest de grootste farmaceutische deal ooit worden. Maar het werd een zege voor president Barack Obama in zijn jarenlange strijd tegen belastingontwijking. De Amerikaanse farmaceut Pfizer en de kleinere Ierse branchegenoot Allergan bliezen gisteren hun fusie ter waarde van 160 miljard dollar af. Ze deden dit slechts enkele uren nadat de Amerikaanse minister van financiën Jack Lew nieuwe belastingsregels aankondigde om 'omgekeerde overnames' te dwarsbomen.

Eind vorig jaar bereikten Allergan, maker van anti-rimpelmiddel Botox, en Pfizer, bekend van de potentiepil Viagra, overeenstemming over zo'n omgekeerde overname. Allergan wordt gerund vanuit New Jersey in de VS, maar heeft een juridisch hoofdkwartier in het belastingvriendelijke Ierland. Het samengaan bood Pfizer de kans het postadres ook naar Ierland te verhuizen om zo de belastingkosten met ruim 1 miljard dollar per jaar te verlagen.

Bovendien zou Pfizer op die manier toegang krijgen tot de miljarden dollars aan buitenlandse winst die het overzee parkeert. Door dat te doen hoeft het concern geen belasting te betalen in de VS, bovenop de belasting die het al in het buitenland afdraagt. Maar in principe kan Pfizer verder niets met die winst zolang die daar blijft staan.

Hoewel minister van financiën Lew Pfizer en Allergan niet expliciet noemde als primaire doelwitten van de nieuwe regelgeving, is het effect op beide partijen zo groot dat ze zich direct terugtrokken. Na een bijeenkomst van de raad van bestuur liet Pfizer weten teleurgesteld te zijn. Volgens de firma is de deal niet meer aantrekkelijk door de nieuwe regels. Deze waren maandag onmiddellijk van kracht en stukken strenger dan iedereen had verwacht. Pfizer betaalt Allergan een soort wegloopvergoeding van 150 miljoen dollar.

De omgekeerde overname, waarbij op papier een klein buitenlands bedrijf een grote Amerikaanse concurrent overneemt, was jaren een populaire truc in de VS vanwege de fiscale voordelen van de constructie. Zo liep het land tientallen miljarden dollars aan belastinginkomsten mis. President Obama probeerde er in 2012 al een einde aan te maken. Zijn wetsvoorstellen strandden tot twee keer toe in het door Republikeinen gedomineerde Congres. De gang langs het Congres is bij deze nieuwe spelregels niet nodig, waardoor Obama uiteindelijk succes behaalt.

"De Panama Papers tonen aan dat belastingontwijking een groot mondiaal probleem blijft", sprak Obama gisteren. "Bedrijven de belasting ontwijken, maken het leven voor de middenklasse harder." Ook verschillende presidentskandidaten, van Trump tot Clinton en Sanders, maken belastingontwijking tot een van de speerpunten in hun campagne. "Er vertrekken zoveel bedrijven", zei Trump tegen zijn achterban in Wisconsin. "Het is schandalig." Clinton en Sanders loofden het optreden van het ministerie van financiën.

De fiscaal geïnspireerde fusies zijn nu niet geheel verboden, maar wel onaantrekkelijk geworden. Het mes van de nieuwe regelgeving snijdt aan twee kanten. Het eerste deel pakt de zogenoemde serial inverters aan: bedrijven die enorm groeiden door een reeks aan overnames, zoals het Ierse Allergan.Volgens de nieuwe regelgeving is Allergan nu te klein om Pfizer over te mogen nemen.

Het andere deel is gericht tegen een populaire praktijk die earnings stripping heet. Amerikaanse 'dochters' gaan dan een lening aan bij het buitenlandse moederbedrijf. De dochter sluist vervolgens Amerikaanse winst onder de noemer van rentelasten naar het land met het gunstige belastingklimaat en trekt dat ook af bij de fiscus in de VS. Voortaan beoordeelt de Amerikaanse belastingdienst die betalingen niet meer als rentelasten maar als niet-aftrekbare dividenden.

De impact is groot. Pfizer als Allergan wilden met de fusie de kosten verlagen, in een branche waar steeds meer farmaceuten de prijs van medicijnen verhogen. De beurskoers van Allergan klapte dinsdag met 15 procent onderuit. De koers van Pfizer bleef vrij stabiel. Beleggers hopen dat het bedrijf nu zal splitsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden