Omscholen, om robots te verslaan

Het CNV bundelt zijn activiteiten in het bedrijfsleven in een nieuwe vakbond: CNV Vakmensen. De nieuwe fusiebond telt 160.000 leden en sluit 450 cao's af.

De nieuwe voorzitter van de fusiebond CNV Vakmensen vreest de toekomst niet. Hij praat over robots en de enorme mogelijkheden van nanotechnologie. Toch heeft Piet Fortuin alle begrip voor een dreigende staking van werknemers die juist de dupe worden van deze toekomst.

Want hoe anders kun je de geluiden vanuit de Rotterdamse haven opvatten? De havenarbeiders eisen een werkgarantie van negen jaar. Het lijkt er op alsof zij zo tijd willen kopen om de robots voorlopig van zich af te houden. De havenarbeiders hebben een punt, zegt Fortuin, omdat hun bazen al jaren weten dat die robots eraan komen. De nieuwe voorzitter van CNV Vakmensen vindt dat de havenbedrijven veel eerder hadden moeten investeren in hun mensen, met opleidingen en omscholing. Dan had het boventallige personeel zich tijdig kunnen voorbereiden op een nieuwe carrière, buiten de havens.

Het voorbeeld uit de haven laat zien waarom Fortuin persoonlijke ontwikkeling zo belangrijk vindt. Het is een van de speerpunten van de nieuwe fusiebond, zegt hij in de CNV-toren achter station Utrecht Overvecht. "Tussen je twintigste en je zeventigste ben je aan het werk", zegt hij. "Maar ga er niet vanuit dat je in die tijd hetzelfde werk doet. Je zult misschien twee of drie keer een compleet andere richting in slaan. Daarom willen we werknemers steunen bij hun loopbaanontwikkeling."

Dat geldt voor de havenarbeiders, en voor Fortuin zelf. Vanaf 1999 is hij in diverse functies verbonden aan het CNV. "Ik ben 56 en weet dat geen enkele baan een eindstation is. Je moet in jezelf blijven investeren."

Want van de werkgever hoef je als werknemer steeds minder te verwachten, constateert Fortuin. Het CNV wil dat gat opvullen, maar verwacht ook iets van de werknemer zelf. "Je mag een beroep doen op een ander, maar je bent ook zelf verantwoordelijk voor je ontwikkeling. In de cao's willen wij regelen dat mensen een maandsalaris meekrijgen om in zichzelf te investeren, een soort veertiende maand dus. Dat is niet iets wat volgend jaar al lukt. We gaan er stapsgewijs naar toe werken."

Naast meer scholingsbudget heeft Fortuin een tweede en derde speerpunt. Het tweede gaat over meer zeggenschap voor werknemers, bijvoorbeeld bij de indeling van de werkroosters. Het derde doel is zichtbaarder zijn op de werkvloer. Dat geldt voor CNV Vakmensen, maar ook voor Fortuin zelf die 'een zichtbare voorzitter' wil zijn.

Want de werkgevers in de Rotterdamse haven mogen hun personeel niet tijdig hebben voorbereid op de toekomst, het CNV zelf was er ook niet. Een fair verwijt, vindt Fortuin. "We hadden dat wel moeten doen. We hadden het gesprek moeten aangaan met de werkgever en de werknemer erop moeten wijzen dat zijn vak verandert."

Fortuin had het in 2004 eerder meegemaakt, bij Philips in Drachten. "Daar werden handmatig scheerapparaten in elkaar gezet. Philips zei: dat houden we niet vol. Of we gaan naar China, of we robotiseren."

Meestal volgen op zo'n aankondiging taaie onderhandelingen over ontslagvergoedingen. Ditmaal deden de vakbonden het anders. In plaats van geld wilden zij dat Philips een omscholingsprogramma begon. "Iemand werd hoefsmid, de ander opende een vlaaienwinkel. Het ging om vijfhonderd man, en bijna iedereen vond ander werk. Wat ik toen heb geleerd, is dat je het lef moet hebben om niet te kiezen voor klassieke ontslagvergoedingen, maar het geld moet gebruiken om je weer aan het werk te krijgen."

De goede voorbeelden ten spijt, het lijkt soms alsof de tijd te snel gaat voor de bonden. Zij ogen ouderwets, met hun dalende ledenaantallen. Wie vertegenwoordigen de vakbonden nog, klinkt het geregeld. Fortuin wil daar snel een antwoord op geven, onder meer door niet-leden van het CNV meer bij de cao's te betrekken.

Dat klinkt eenvoudiger dan het lijkt. Als niet-leden zeggenschap krijgen, waarom zouden de leden dan nog hun lidmaatschap betalen?

Al zijn de plannen nog onbekend, er valt wel iets te zeggen over de richting waarin CNV Vakmensen denkt. De bond probeert los van het traditionele lidmaatschap werknemers aan zich te binden. Zo weet CNV tegen de trend in jonge leden te trekken. Met NextNow bijvoorbeeld, een CNV-site voor jongeren met ruim 20.000 geregistreerde bezoekers. Dat zijn geen leden, maar deze jongeren hebben wel een 'verbintenis' met CNV, zegt Fortuin. Daarnaast werkt de bond geregeld samen met mbo-scholen om leerlingen te helpen bij het vinden van een stageplaats en werk.

Die jongeren verbazen zich weleens over verworven rechten als seniorendagen. Dat is alleen maar goed, vindt Fortuin, want zo worden vanzelfsprekendheden opnieuw bekeken. Zijn eigen seniorendagen? "Die wil ik gebruiken voor mijn eigen ontwikkeling. Ik spaar ze zeker niet op om eerder uit te treden. Daarvoor vind ik het werk veel te leuk."

Nieuwe fusiebond CNV Vakmensen zet persoonlijke ontwikkeling boven aan de agenda

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden