Omroepruzie is gesust, maar de argwaan blijft

De ledenomroepen komen maandag met een gezamenlijk plan voor de komende vijf jaar. De NPO zal daarin meer macht krijgen, precies zoals de politiek het wil. Bij de omroepen is er gemor.

Het is uitkijken voor verkeerde beeldvorming, aanstaande maandag. Staatssecretaris Sander Dekker (mediazaken) krijgt op die afgesproken datum het nieuwste gezamenlijke vijfjarenplan van de publieke omroep aangeboden. En er kan zomaar de schijn ontstaan dat de vrede is hersteld op het Hilversumse Mediapark.

Die schijn bedriegt. De omroepverenigingen bereikten een akkoord met hun koepelorganisatie Nederlandse Publieke Omroep (NPO) over het zogenoemde Concessiebeleidsplan 2016-2020. Maar dat wil niet zeggen dat NPO-baas Henk Hagoort de ruzies van de afgelopen maanden kan vergeten.

Het vijfjaarlijkse plan, waarvan de details nog niet openbaar zijn gemaakt, moest dit keer voldoen aan een serie extra, lastige eisen die de VVD-staatssecretaris tevoren aan de NPO stelde, allemaal in Dekkers drang om de publieke omroep te hervormen. In de kern komen die er op neer dat onafhankelijke omroepen als KRO-NCRV, de VPRO en Max minder hun eigen gang mogen gaan en meer zullen moeten werken onder de centrale leiding van koepelorganisatie NPO. Op die manier moet de publieke omroep slagvaardiger worden gemaakt in de huidige concurrentieslag met commerciële zenders en nieuwe videodiensten als Netflix met hun populaire series.

NPO-vlag

De boodschap uit Den Haag die de NPO-leiding aan Hilversum overbracht luidde: onze omroepen maken goede programma's, maar die moeten voor het publiek herkenbaarder worden gepresenteerd, onder NPO-vlag. De publieke omroepen moeten meer samenwerken. De concurrentieslag is alleen vol te houden wanneer er meer 'sturing' komt van de NPO.

Het kwam NPO-voorzitter Hagoort te staan op bittere verwijten van zijn omroepcollega's. Dat hij als 'een burgemeester in oorlogstijd' het vermaledijde omroepbeleid van politiek Den Haag uitvoert. Dat hij leiding geeft aan een organisatie met Noord-Koreaanse trekjes. Dat de NPO de greep op de programmering van de drie publieke televisienetten veel te beklemmend wil maken. Een kleine NPO-raad van bestuur en zijn netmanagers zou alle macht in Hilversum naar zich toe proberen te trekken. Zware persoonlijke verwijten, waarbij de VPRO en Omroep Max voorop liepen.

Plotseling ging eind vorige maand de storm liggen. De omroepen en de NPO werden het dan toch eens over hun gezamenlijke concessieplan, dat nu eenmaal gemaakt moest worden om de uitzendrechten voor de komende vijf jaar veilig te stellen. Daarin zullen de omroepen zich moeten schikken in de centralistischer rol van de NPO. Televisieprogramma's die ze aanbieden kunnen bijvoorbeeld sneller door de NPO-netmanagers van de buis worden gehaald wanneer die niet voldoende aanslaan.

Ook twee andere pijnlijke zaken moeten de omroepen slikken. Onafhankelijke productiebedrijven krijgen over twee jaar gelegenheid om langs de omroepen heen programma's aan te bieden bij de NPO. Op die manier wil staatssecretaris Dekker meer creatieve concurrentie losmaken tussen Hilversum en televisiemakers van buiten.

Transparantie

Net zo lastig vinden de omroepen het voornemen van Dekker en de NPO-leiding om de kosten van programma's openbaar te maken. Onder het motto dat de belastingbetaler, die de subsidies voor de publieke omroep opbrengt, recht heeft te weten hoeveel geld er in programma's wordt gestoken. De meeste omroepbazen vrezen dat die transparantie over de kosten van televisiemaken, leidt tot onverkwikkelijke discussies. Programma's die in de ogen van 'het publiek' te duur zijn, kunnen dan zomaar ter discussie komen te staan.

Terechte vrees? Staatssecretaris Dekker schreef in een nadrukkelijke belofte dat de redactionele vrijheden van omroepen niet via deze kostenplaatjes worden ingeperkt: "De grotere transparantie is absoluut niet bedoeld om te debatteren over de programmatische keuzes van de publieke omroep."

Het Hilversumse compromisplan dat de NPO maandag naar het Haagse departement stuurt, verhult waarschijnlijk de weerstand die er nog is bij de afzonderlijke ledenomroepen. Zij verwachten het de komende paar jaar nog wel uit te zingen. Maar na deze periode? Kunnen de omroepen in dit systeem over vijf jaar nog blijven bestaan? Of zijn die dan onder een machtige NPO gereduceerd tot simpele tv-productiebedrijven? Zonder inbreng over het soort programma's dat er op de publieke netten moet komen. Die argwaan is niet weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden