Omroepen zien macht wegglippen

NPO bepaalt welke programma's goed genoeg zijn Levensbeschouwing in de knel

De publieke omroep wordt voor de tweede keer in korte tijd flink opgeschud. Hoorden de omroepverenigingen van het vorige kabinet nog dat ze moesten fuseren, Rutte-II neemt afscheid van een publiek bestel dat gebaseerd is op leden.

En dat is voor veel omroepen even slikken. Zij zien hoe een deel van hun macht ze ontglipt nu ledenaantallen er niet meer toe doen in de verdeling van het geld en de zendtijd. Als het aan staatssecretaris Sander Dekker ligt, beslist de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) straks welke programma's voldoen aan de kwaliteitseisen voor een bepaald publiek.

De koepelorganisatie wordt daarmee te machtig, vindt directeur Jan Slagter van omroep Max. "Die bepaalt dus wat er op televisie komt. Daar maak ik me zorgen over. Het mooie van ons bestel was juist dat iedereen zich via de ledenomroepen erin vertegenwoordigd voelde."

Ook vragen omroepen zich af welke criteria de NPO gaat hanteren. Hoe gaan zij bijvoorbeeld bepalen wat kwaliteit is, wil de NCRV weten. En hoe zorgen zij voor maatschappelijke relevantie, als leden niet meer via een lidmaatschap kunnen laten zien welke programma's zij waarderen, zo vraagt de Avro zich af.

De NPO benadrukt dat kwaliteit nu al een heel belangrijk criterium is in de programmering. Directeur Henk Hagoort is juist blij met de plannen van het kabinet om ledenaantallen niet meer leidend te maken. "Dan hoeft er geen onnodig geld meer te worden uitgegeven aan ledenwerfacties."

Wel maakt de NPO zich zorgen over de bezuiniging die de publieke omroep te wachten staat. Het verlies van een derde van het budget staat op gespannen voet met de ambitie van de staatssecretaris om voor alle Nederlanders onafhankelijke, gevarieerde en hoogwaardige programma's te maken, zegt Hagoort.

Dat het kabinet de brede publieke omroep wil behouden, is voor Hilversum overigens wel een opluchting. De vrees bestond dat zij de opdracht zouden krijgen om alleen maar nieuws, achtergrond en cultuur te brengen, waar regeringspartij VVD eerder voor pleitte. Amusement en sport op Nederland 1, 2 of 3: het mag van Dekker blijven bestaan.

Toch is de kans groot dat omroepen gedwongen worden om keuzes te maken, verwacht de Avro. Dat hoeft niet per se over genres te gaan, maar met een derde van het budget minder, kun je nou eenmaal niet hetzelfde blijven doen als je doet. De televisiekijker gaat dat in de programmering merken.

Slagter maakte die keuze al. Max komt vanaf volgend jaar niet meer met amusementsprogramma's, kondigde hij aan. En hij verwacht dat ook over sport nog flink gediscussieerd moet worden binnen de publieke omroep. "Als je zoveel geld kwijtraakt, moet je je gaan afvragen waar je taken liggen."

Maar wie gisteren de grootste klap te verduren kregen, waren de levensbeschouwelijke omroepen. Zij raken al hun budget kwijt. "Dit betekent een verschraling van de publieke omroep", zegt RKK-hoofd Leo Fijen. "De staatssecretaris zegt wel dat hij levensbeschouwelijke programma's wil behouden, maar geeft geen waarborg. Ik vrees dat veel levensbeschouwelijke tv zal verdwijnen of 's nachts en op de vroege ochtend wordt geprogrammeerd."

Als de kerk een programma wil, moet de kerk betalen
Staatssecretaris Dekker beëindigt de financiering van de zogenoemde 2.42-omroepen, de omroepen die religieuze programma's verzorgen. "Consequentie daarvan zou zijn dat de kerkgenootschappen hun zendtijd zelf moeten financieren", zegt hij in zijn brief aan de Kamer. Of en hoe ze dat gaan doen, daarover gaat hij binnenkort met ze in gesprek. Dekker kan nog niet zeggen of de kerkelijke omroepen hun status van zendgemachtigde blijven houden.

Op dit moment zijn er zijn acht omroepen die zendtijd krijgen op basis van artikel 2.42 uit de Mediawet. Onder hen zijn bijvoorbeeld de Joodse Omroep, de Boeddhistische Omroep en RKK. Ook Ikon is een omroep die vanwege zijn religieuze identiteit wordt gefinancierd. Op die omroep had met name de PVV de afgelopen jaren veel kritiek, nadat de Ikon bijzonder kritisch was op Geert Wilders. Daarvoor was de religieuze zendtijd niet bedoeld, meende de PVV.

In het vervolg moet de NPO ervoor zorgen dat op de publieke zenders ook religie een plek krijgt. Dat hoeft niet langer een programma per stroming te zijn, vindt Dekker. Hij kan zich ook 'misschien één programma over de rol van religie in onze samenleving' voorstellen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden