Ombudsman wil nu echt excuses om Q-koorts

epidemie | De Nationale Ombudsman doet een dringend beroep op de overheid om slachtoffers van Q-koorts te erkennen. Net als vijf jaar geleden.

De vorige Nationale Ombudsman maakte de rijksoverheid in 2012 al stevige verwijten voor haar onbehoorlijke aanpak van de Q-koortsepidemie. Met de belangen van burgers was tussen 2007 en 2011 niet goed omgesprongen, oordeelde Alex Brenninkmeijer destijds. Hij vond dat er excuses moesten komen, maar vijf jaar later is het woord sorry nog niet gevallen.


De verhoudingen tussen slachtoffers en overheid zijn verhard. En de zucht naar erkenning is nog onverminderd groot, constateert huidig Ombudsman Reinier van Zutphen. "Ik vind dat die excuses er nog steeds moeten komen", zei hij gisteren bij de presentatie van zijn nieuwe rapportage over Q-koorts. "Het was indertijd een serieuze, goed onderbouwde aanbeveling. Dat die niet is uitgevoerd, vind ik tragisch voor de mensen om wie het gaat."


Hij deed opnieuw een appèl op de minister van Volksgezondheid en de staatssecretaris van Economishe Zaken om Q-koortspatiënten 'met een concreet gebaar zichtbaar en voelbaar te maken dat zij hen erkennen'. Daarbij hoort in zijn optiek ook financiële genoegdoening, bijvoorbeeld voor mensen die door de ziekte hun baan zijn kwijtgeraakt of een studieachterstand hebben opgelopen. Dat gebaar hoeft niet reeds voor de verkiezingen te worden gemaakt. "Maar ik ga niet nog eens vijf jaar wachten," aldus Van Zutphen. In zijn rapport constateert de ombudsman dat de situatie voor Q-koortspatiënten sinds 2012 weinig verbeterd is. Ze kampen nog altijd met financiële, sociale en gezondheidsproblemen.


"Het gaat erom dat de overheid met deze mensen rond de tafel gaat zitten, begrip toont en helpt om hun problemen op te lossen", aldus Van Zutphen. "Als je dat doet, dan is sprake van erkenning. En wanneer je het als minister moeilijk vindt om het woord excuus in de mond te nemen, mag je van mij ook zeggen dat je het rot vindt wat mensen is overkomen, als je maar oprecht compassie toont."


De uitbraak van Q-koorts op geitenhouderijen in Noord-Brabant groeide uit tot de grootste epidemie in de Nederlandse geschiedenis. Tussen 2007 en 2014 raakten 50.000 mensen besmet. Zeker 4000 werden ziek, van wie velen nog altijd chronische klachten hebben. Officieel zijn 74 mensen aan Q-koorts overleden. Patiënten en nabestaanden verwijten de overheid vooral dat ze burgers indertijd te laat gewaarschuwd heeft. Wat hen steekt, is dat geitenhouders schadeloos zijn gesteld, terwijl 330 patiënten vooralsnog vergeefs proberen via de rechter een schadevergoeding te krijgen.


"Wij zien dit rapport als een steun in de rug", zegt Michel van den Berg, oprichter van patiëntenvereniging Q-uestion. "Het is natuurlijk buitengewoon teleurstellend dat de overheid nog altijd geen excuses heeft gemaakt. Het zou veel patiënten echt helpen bij de verwerking van wat ons is overkomen."


Premier Rutte schudde kritiek recent nog van zich af. "Het is echt geklets dat de overheid harteloos is geweest tegenover de slachtoffers van Q-koorts", zei hij vorige week op een verkiezingsbijeenkomst in Den Bosch. "Die uitspraak kwam aan als een klap in het gezicht", reageert patiënt Van den Berg. "Dat was denigrerend en zeer niet-helpend."


De overheid heeft sinds 2012 wel vorderingen gemaakt, stelt de Nationale Ombudsman. Zo was de oprichting van de stichting Q-support in 2013, die patiënten begeleidt en onderzoek verricht, een goede zet. Ook zijn protocollen aangepast en is het toezicht op veehouderijen op orde. Maar burgers zijn bezorgd over de komst van nieuwe grote veehouderijen. En als Q-support in 2018 ophoudt te bestaan, moet zijn werk wel worden voortgezet, vindt Van Zutphen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden