Ombudsman vraagt overheid opnieuw om excuses voor Q-koorts

Nationale ombudsman Reinier van Zutphen geeft een toelichting op zijn rapport over het Q-koorts-virus. Beeld ANP

Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen doet een dringend beroep op de overheid om slachtoffers van Q-koorts eindelijk te erkennen. 

Alex Brenninkmeijer maakte de rijksoverheid in 2012 al stevige verwijten voor haar onbehoorlijke aanpak van de Q-koorts-epidemie, die woedde tussen 2007 en 2011. Met de belangen van burgers was niet goed omgesprongen, oordeelde de vorige Nationale Ombudsman. Hij vond dat er excuses moesten komen.

Maar vijf jaar na dato is het woord sorry nog niet gevallen. De verhoudingen tussen slachtoffers en overheid is verhard. En de zucht naar erkenning is nog onverminderd groot.

Concreet gebaar

“Ik vind dat die excuses van de overheid er nog steeds moeten komen”, zei de nieuwe Ombudsman Van Zutphen vandaag bij de presentatie van een nieuwe rapportage over Q-koorts. Van Zutphen deed een dringend beroep op de minister van volksgezondheid en staatssecretaris van economische zaken om Q-koortspatiënten ‘met een concreet gebaar zichtbaar en voelbaar te maken dat zij hen erkennen’.

Daarbij hoort in zijn optiek ook financiële genoegdoening, bijvoorbeeld voor mensen die hun baan of bedrijf zijn kwijtgeraakt. Dat gebaar hoeft niet reeds voor de verkiezingen van 15 maart te volgen. “Maar ik ga niet nog eens vijf jaar wachten, want deze mensen hebben geen slap verhaal.”

Hoewel de overheid wel enkele goede stappen heeft gezet, is de situatie voor Q-koortspatiënten zelf sinds 2012 weinig verbeterd, constateert de ombudsman. Ze kampen nog altijd met financiële, sociale en gezondheidsproblemen.

“Het gaat erom dat de overheid met deze mensen rond de tafel gaat zitten, begrip toont en kijkt hoe je ze kunt helpen om hun problemen op te lossen”, aldus Van Zutphen. “Als je dat doet, dan is sprake van erkenning. En wanneer je het als minister moeilijk vindt om het woord excuus in de mond te nemen, mag je van mij ook zeggen dat je het rot vindt wat mensen is overkomen, als je maar oprecht compassie toont.”

Verwijten

De uitbraak van Q-koorts op geitenhouderijen in Noord-Brabant groeide uit tot de grootste epidemie in de Nederlandse geschiedenis. 50.000 mensen raakten besmet, 4000 werden ziek, van wie velen nog altijd chronische klachten hebben. Officieel zijn 74 mensen aan Q-koorts overleden.

Patiënten en nabestaanden verwijten de overheid vooral dat ze te laat gewaarschuwd heeft. Wat hen steekt, is dat geitenhouders schadeloos zijn gesteld, terwijl 330 patiënten vooralsnog vergeefs proberen via de rechter een schadevergoeding te krijgen.

“Wij zien dit rapport als een steun in de rug”, zegt Michel van den Berg, oprichter van patiëntenvereniging Q-uestion. “We krijgen weer even de aandacht die we verdienen. Het is natuurlijk buitengewoon teleurstellend dat de overheid, ondanks het stevige rapport van de vorige ombudsman, nog altijd geen excuses heeft gemaakt. Het zou veel patiënten echt helpen bij de verwerking van wat hen is overkomen.”

Klap in het gezicht

Maar waar de nieuwe ombudsman een nieuw appèl op het kabinet doet, schudde premier Rutte alle kritiek recent nog resoluut van zich af. “Het is echt geklets dat de overheid harteloos is geweest tegenover de slachtoffers van Q-koorts”, zei hij vorige week op een verkiezingsbijeenkomst in Den Bosch. “Die uitspraak”, zegt patiënt Van den Berg, “kwam aan als een klap in het gezicht. Dat was denigrerend en zeer niet-helpend.”

Overigens heeft de overheid in de voorbije vijf jaar ook wel zaken verbeterd in de aanpak van Q-koorts, stelt ombudsman Van Zutphen. Zo was de oprichting van de stichting Q-support in 2013, die onder meer patiënten begeleidt en onderzoek verricht, een goede zet.

Ook is het goed dat protocollen zijn aangepast en dat het toezicht op veehouderijen op orde is. Maar burgers zijn bezorgd over het effect van nieuwe, grote veehouderijen op de volksgezondheid. En als Q-support in 2018 ophoudt te bestaan, moet haar werk wel worden voortgezet, beveelt de ombudsman aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden