Review

Omatitis kan ook grootvaders treffen

Lenny Duijvelaar & Anjo Geluk: Het oma- en opa-boek. Kosmos-Z & K, Utrecht; geïll., 191 blz. - ¿34,90.

Omatitis noemen Lenny Duijvelaar en Anjo Geluk dit verschijnsel. De voornaamste symptomen zijn een redeloos geloof in de exceptionele kwaliteiten van de eigen kleinkinderen en vooral een onbedwingbare drang om zich met hen te bemoeien.

Omatitis kan, de naam ten spijt, ook grootvaders treffen. Er zijn er, naar het schijnt, die reeds voetbalschoentjes in de wieg gereedleggen nog voordat het verhoopte Gullitje of Cruijffje de moederbuik heeft verlaten.

ZONDERLING Zo treffend als Duijvelaar en Geluk in Het oma- en opa-boek deze kwaal beschrijven, zo voor de hand liggend, vaag of zonderling zijn de adviezen waarmee ze grootouders voor fixatie op hun nageslacht willen behoeden. Hun wordt onder andere voorgehouden dat opvoeding een taak van de ouders is en dat zij zelf, als ze hun bemoeizucht niet kunnen bedwingen, maar beter kunnen overwegen 'een inspirerende baan' te zoeken, de winters in een warm land door te brengen of zich op de studie van het Sanskriet toe te leggen.

Dit contrast tussen probleembeschrijving en oplossing kenmerkt menig hoofdstuk van Het oma- en opaboek. Nagenoeg alles wat er aan grootouderlijke vreugde, ongemak en misère te beleven valt, wordt helder geëtaleerd, deels in uiteenzettingen van de auteurs, deels in brieffragmenten van veelal opgewonden ervaringsdeskundigen. Oppasproblemen, echtscheidingen, pitbull-achtig peutergedrag, sterfgevallen, conflicten over naamgeving en verwennerij, familiebezoek, speelgoed en tradities - het passeert allemaal de revue.

Maar wanneer het op raadgeving aankomt, nemen Duijvelaar en Geluk al te vaak hun toevlucht tot wat geen betoog behoeft. Help de jonge ouders, maar dring jezelf niet op. Kies bij een echtscheiding niet meteen blindelings partij voor eigen vlees en bloed. Trek geen kleinkind voor. Wees bij meningsverschillen de oudste en de wijste. Praat problemen uit. Accepteer de manier waarop je kroost zijn kinderen opvoedt, maar wend je bij mishandeling tot de huisdokter, een vertrouwensarts of de Kindertelefoon.

TROETELNAMEN Ook sommige eenvoudige praktische tips van de schrijvers lijken te berusten op de gedachte dat onder grootouders onnozele sukkels dik gezaaid zijn. Zo wordt hun aangeraden, op handen en voeten door de kamer te kruipen om zich ervan te vergewissen 'wat een dreumes tegenkomt', en reserveluiers en -lakens gereed te hebben wanneer ze hun 'knuffeltje, tjirpie, pluizebolletje, poepiedik, hansepansje, aapje of bloemetje' te logeren krijgen. Zelfs deze en andere troetelnamen worden oma en opa voorgekauwd.

Een flutboek dus? Dat nou ook weer niet. Het behelst ook adviezen van zowel psychologische als huiselijke aard die verstandig en vermoedelijk niet overbodig zijn. De huiselijke betreffen bijvoorbeeld veranderde voedingsgewoonten, kinderlectuur en spelletjes.

SANDWICH-GENERATIE Een psychische opkikker ontvangen de driedubbel belaste oma's die de 'sandwich-generatie' belichamen en de zorg voor zichzelf moeten combineren met plichten jegens hun eigen ouders en hun (klein)kinderen: “Het feit dat je als vrouw van middelbare leeftijd bijvoorbeeld baanloos bent, wil toch niet zeggen dat je een oplossing moet vinden of die zelf nog moet zijn ook voor problemen van vorige en volgende generaties?”

Ik voorspel Het oma- en opa-boek een ruime verspreiding. Niet in de eerste plaats omdat het zo buitengewoon nuttig is, maar vooral omdat het velen van de vijf miljoen 45-plussers in Nederland op eenvoudige wijze kan bevestigen in hun emoties, opvattingen en vooroordelen. En dat is, zoals elke journalist weet, een beproefd recept voor leesvermaak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden