Om zijn scholen te hervormen, kijkt Egypte af bij de Japanners

 Twee kinderen die les krijgen volgens het Tokkatsu-onderwijssysteem. Beeld Asmaa Waguih
Twee kinderen die les krijgen volgens het Tokkatsu-onderwijssysteem.Beeld Asmaa Waguih

Egypte wil een deel van zijn scholen hervormen, maar de armste gezinnen worden daar niet beter van.

Schooldirectrice Yasmin Amin van de gloednieuwe El-Rowad-basisschool, loopt ’s ochtends langs een groot bord naast haar kantoor. Daar schrijft ze sinds de school in oktober opende dagelijks een inspirerende boodschap op voor docenten. “Leiders moeten hun team ondersteunen door dromen te ondersteunen”, is het voor vandaag.

Amin is een stralende verschijning, in een jasje met tijgerprint en een grote gouden ketting onder haar gekleurde hoofddoek. Om half acht staat ze met een verwelkomende glimlach bij de poort van de school om kinderen en ouders een hand te geven. “Dat verrast ouders, want het is hier ongewoon om de directeur zo te zien”, zegt Amin. Maar ze wil het het goede voorbeeld geven. Zowel kinderen als ouders moeten hun uiterste best doen om van het nieuwe onderwijsproject een succes te maken.

Voor dat project worden tweehonderd scholen geopend in een poging het onderwijssysteem in Egypte te vernieuwen. Amin, eerder verantwoordelijk voor de trainingsprogramma’s van grote hotelketens in Cairo, is blij om nu deel uit te maken van wat zij ziet als een grote ontwikkeling voor haar land.

Ze laat de achterkant van haar identiteitskaart zien, die alle kinderen en leraren op de school om hun nek dragen. “Kijk, hier staat het jaar 2030 op geschreven”, wijst ze aan. “Onze president heeft een heel goede visie. Hij wil ervoor zorgen dat de nieuwe generatie betrouwbaar en eerlijk is. Hij wil van hen echte Egyptenaren maken.”

2030, is het ‘doeljaar’ van president Abdel Fattah al-Sisi’s ambitieuze campagne ‘Egypte Visie 2030’. De president is ervan overtuigd dat veel anders moet in Egypte. Hij wil grote veranderingen doorvoeren in onderwijs, familieplanning, toerisme, handel en infrastructuur. Het jaar 2019 heeft hij uitgeroepen tot het jaar van het onderwijs.

Schooldirectrice Yasmin Amin op haar kantoor.  Beeld Asmaa Waguih
Schooldirectrice Yasmin Amin op haar kantoor.Beeld Asmaa Waguih

Analfabeet

Dat is hard nodig, want onderwijs is voor niet-rijke Egyptenaren slecht geregeld. Het World Economic Forum zette in een onderzoek naar onderwijs in 137 landen, het Egyptische basisonderwijs op plaats 133 en middelbaar onderwijs op 130. Na vijf jaar school is de helft van de kinderen nog praktisch analfabeet. In klassen van publieke scholen zitten soms wel tachtig leerlingen en leraren doen ongeschoold en slecht betaald hun werk.

Inspiratie voor zijn nieuwe onderwijs vond president Sisi tijdens een bezoek aan Japan, twee jaar geleden. De president bezocht een basisschool en was onder de indruk van het gedrag en de discipline van de kinderen. Volgens een woordvoerster van het ministerie van onderwijs besloot hij de houding van Japanse kinderen naar Egypte te ‘kopiëren’. Van de Japanse minister-president Shinzo Abe kreeg Sisi een lening en Japanse onderwijsexperts ter beschikking gesteld.

Het onderwijs voor één kind kost tienduizend Egyptische pond per jaar (zo’n vijfhonderd euro), en dat noemt het ministerie van onderwijs betaalbaar. Dat klopt voor de middenklasse, maar niet voor de miljoenen arme Egyptenaren die hun kinderen naar gratis publieke scholen sturen. Hoewel de regering heeft toegezegd ook in het openbaar onderwijs het curriculum aan te passen, wordt er niet veel geïnvesteerd in die scholen. De regering heeft weinig vertrouwen in de armere lagen van de bevolking en nieuwe projecten zijn er vooral op gericht om steun te krijgen van de middenklasse en de bovenlaag van de bevolking.

De El-Rowad-school is net als de helft van de andere nieuwe scholen op Japanse manier ontworpen. De klaslokalen liggen symmetrisch rond een hal waar de kinderen in de ochtend verzamelen. De gekozen leiders van de dag, een jongen en een meisje, presenteren daar het plan voor de dag en nemen de andere kinderen mee naar hun klaslokaal.

Creativiteit

In kleuterklas twee, met de naam ‘toekomstige leiders’, zoeken dertig kinderen naar een verstopte schat. De schooldirectrice vertelt: “De kinderen leren hierdoor te spelen.” De kinderen volgen groene pijlen het lokaal in en gaan via rode pijlen door een andere deur het lokaal uit. Amin wijst op posters op de muur. “Kijk, hier zien ze welk eten gezond is en wat ongezond is. En met deze poster laat de juf de kinderen zien hoe het lokaal er netjes uit hoort te zien.”

Een kijkje op de El-Rowad-school maakt duidelijk dat de nieuwe school een wereld van verschil is met publieke scholen. In het Japanse Tokkatsu-onderwijssysteem is meer individuele aandacht voor kinderen, nadruk op creativiteit, hygiëne en respect voor op tijd komen. Dat laatste vinden ouders volgens de schooldirectrice lastig. “Ze zeggen: ik betaal, dus ik doe waar ik zin in heb.” Maar zo gaat het niet op de nieuwe scholen. Amin noemt ouders ‘partners’ – ze krijgen cursussen en Amin wil de aanmeldingen van volgend jaar nauwkeuriger selecteren. “Ik wil dat de ouders goed opgeleid zijn, zodat ze ons kunnen helpen hun kinderen goed op te voeden.”

Hierin schemert de visie van president Sisi door. Hij zegt dat Egyptenaren optimistischer moeten zijn en harder moeten werken om de problemen van het land op te lossen. “We moeten blijven bouwen. Elke keer dat je verdrietig bent, bouw harder”, zei hij in oktober tijdens een symposium. Ook het onderwijssysteem is volgens het ministerie van onderwijs nadrukkelijk gericht op ‘karakters bouwen’.

De nieuwe scholen nemen dan ook geen kinderen aan die ouder dan zes zijn. “Het opbouwen moet op een jonge leeftijd beginnen”, verklaart Amin, terwijl ze over het schoolplein naar een plantsoen bij de ingang loopt. Daar heeft ze laatst met de kinderen planten ingezet, zodat zij het gevoel krijgen mee te bouwen aan hun school. Stralend zegt ze niet te kunnen wachten haar leerlingen op te zien groeien, ‘als een plant’.

“Een generatie groeit hier op met andere regels”, zegt de schooldirectrice. “Dat gaat een groot verschil opleveren voor onze samenleving.”

Lees ook:

Twintigers leiden in Caïro een keurig leven, behalve dit exclusieve gezelschap

Toen Kim Deen naar Caïro verhuisde, maakte ze al snel vrienden die een heel ander leven hebben dan ze had verwacht van twintigers in Egypte. “Zij komen uit rijke families en zijn lid van de peperdure Gezira-sportclub, waar de meesten als tiener ‘s nachts op een verlaten golfbaan hun maagdelijkheid verloren.

In Egypte dreigt een bevolkingsexplosie, met alle negatieve gevolgen van dien

Terwijl de bevolking razendsnel groeit, kampt Egypte met een groot tekort aan water. Europa lijkt zich weinig om dit cruciale land te bekommeren, ziet Jonathan Holslag in deel 17 van zijn reisserie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden