OM vaker ingezet tegen 'foute' wethouder

Aangifte tegen bestuurder leidt zelden tot vervolging. 'Maar het heeft enorme impact.'

Aftreden is niet meer genoeg, gemeenten doen vaker aangifte tegen bestuurders die een fout hebben begaan of moreel over de schreef zijn gegaan. Dansen op iemands politieke graf, noemt directeur Ton Roerig van de Wethoudersvereniging dat. "Wij zijn er niet enthousiast over. Het leidt zelden tot vervolging, maar de bestuurder heeft er veel last van."

Roerig reageert op het besluit van het Openbaar Ministerie om de zaak tegen oud-wethouder Idzerd Lautenbach te seponeren. De gemeente Buren deed in april aangifte wegens valsheid in geschrifte tegen Lautenbach (CDA), die een dag eerder was afgetreden nadat was uitgekomen dat hij de tekst van een collegevoorstel had gewijzigd en de paraaf van een ambtenaar had vervalst.

Het OM ziet af van vervolging omdat de ex-wethouder 'zelf door feit en gevolgen van zijn handelen is getroffen'. Bovendien handelde hij niet uit eigenbelang. Hij wilde het dorp Zoelmond helpen met een gemeenschapsruimte, een ruimte waar de plaatselijke kerk voor ijvert.

Valsheid in geschrifte is strafbaar en kan reden zijn om aangifte te doen, zegt Marijn Zweegers van Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector. Bios adviseert onder meer politieke ambtsdragers.

Roerig ziet overeenkomsten met aangiftes van Etten-Leur, Lansingerland en Vlissingen tegen wethouders, nadat er politiek al met hen is afgerekend. In Vlissingen kwam het wel tot een veroordeling; de ex-wethouder kreeg een boete en een voorwaardelijke gevangenisstraf wegens onterechte declaraties.

"De verhoudingen tussen colleges en gemeenteraden zijn de laatste tien, vijftien jaar op scherp gezet", meent Roerig. "Dat is deels het gevolg van het dualisme. Maar de juridische afrekening die volgt op een politiek oordeel is vooral voor de bühne. Een wethouder functioneert bij de gratie van vertrouwen. Zodra je dat niet meer hebt, moet je aftreden. Dan heeft een aangifte een enorme impact, terwijl je als wethouder al de hoogste prijs hebt betaald."

Juist dat geschonden vertrouwen was voor Buren reden om aangifte te doen, vertelt burgemeester Jan de Boer. "Een ambtenaar merkt dat zijn teksten zijn veranderd, binnen het college is het vertrouwen weg." Met zijn aftreden voorkwam de wethouder een pittig raadsdebat, dat voor hem en voor de gemeente schadelijk zou zijn geweest, denkt De Boer. "Niemand wint daarmee. Dat het OM seponeert, daar heb ik vrede mee. Zijn gedrag was niet correct, maar we houden wel rekening met iemand die nog in de gemeenschap actief is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden