OM: Kouwenhoven medepleger van oorlogsmisdrijven

(Novum) - Het Openbaar Ministerie hoopt dat Nederlandse zakenman Guus Kouwenhoven alsnog wordt veroordeeld voor het medeplegen van oorlogsmisdrijven. De officieren van justitie schetsten maandag het beeld van een man die over lijken ging om zijn inkomsten in Liberia veilig te stellen. Met miljoenen dollars en door nauw samen te werken met oud-president Charles Taylor zou de 55-jarige Kouwenhoven een crimineel regime in stand hebben gehouden waarin hij zichzelf wilde verrijken.

Kouwenhoven hoorde maandagmiddag opnieuw twintig jaar onvoorwaardelijke celstraf tegen zich eisen voor het gerechtshof in Den Haag, evenals een boete van 450 duizend euro. De zakenman staat terecht voor het medeplegen van oorlogsmisdrijven in Liberia en Guinee rond de eeuwwisseling. Ook heeft het OM hem illegale wapenhandel- en smokkel in Liberia van 1999 tot en met 2003 ten laste gelegd. Voor dat laatste werd hij in juni 2006 tot acht jaar cel veroordeeld. De rechtbank achtte oorlogsmisdrijven destijds niet bewezen.

Justitie en Kouwenhoven gingen beiden in beroep tegen het vonnis: Kouwenhoven tegen de acht jaar cel voor wapenhandel, het OM tegen de vrijspraak voor het medeplegen van oorlogsmisdaden. De zakenman ontkent niet alleen iedere betrokkenheid, hij heeft meermalen verklaard nooit van de gruweldaden van het regime-Taylor op de hoogte te zijn geweest.

Kouwenhoven, die in Liberia bekendstond als mister Gus of kortweg Gus, zou het regime van Taylor van wapens, munitie en miljoenen dollars hebben voorzien. Het motief zou zijn geweest dat de kapgebieden moesten worden beschermd van de rebellen, om zo zijn houtkapbedrijven draaiende te houden. Volgens Kouwenhoven betrof het geld vooruitbetaalde belasting.

Zijn zakelijke relatie met Taylor heeft Kouwenhoven nooit onder stoelen of banken gestoken. Aan de hand van diverse getuigenverklaringen probeerde het OM maandag aan te tonen dat Kouwenhoven en Taylor twee handen op een buik waren. Van directeur van houtkapbedrijven zou hij zijn uitgegroeid tot militair bevelhebber. Zonder toestemming van mister Gus werden geen wapens uitgedeeld, zo heeft een getuige verklaard. Het OM benadrukte dat bijna alle getuigen zichzelf met hun verklaringen hebben geïncrimineerd.

Het OM zette gedetailleerd de oorlogsmisdrijven uiteen waaraan Kouwenhoven, die Liberia sinds hij er in 1980 voor het eerst kwam naar eigen zeggen als zijn tweede vaderland beschouwt, medeplichtig zou zijn geweest. Hij was betrokken bij alle besluitvormingen omtrent het leveren van wapens en daarom verantwoordelijk, zo redeneerden de officieren van justitie. Beveiligers van zijn kapbedrijven zouden oud-leden van het Liberiaanse leger zijn geweest en onder verantwoordelijkheid van Kouwenhoven in de frontlinie worden ingezet. Met door Kouwenhovens bedrijven geleverde wapens zouden duizenden mannen, vrouwen en kinderen zijn doodgeschoten. Baby's werden met schedels tegen de muur geslagen of levend in een put gegooid, zo lichtte het OM tot afschuw van Kouwenhovens advocaat Inez Weski toe.

Het OM voerde aan dat de daden van Kouwenhoven ervoor hebben gezorgd dat het leger de als bewezen verklaarde oorlogsmisdaden heeft kunnen plegen. Soms zou hij militairen persoonlijk wapens in handen hebben geduwd. Naast wapens, munitie en geld zou hij goederen als medicijnen en kleren voor het leger hebben geregeld. Zijn band met Taylor zou zo hecht zijn geweest, dat Kouwenhoven namens hem contacten had met de regering van Guinee, de Europese Unie en het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken.

Met zijn optreden heeft Kouwenhoven willens en wetens internationale beperkingen en embargo's geschonden, betoogde het OM. Justitie wil niet zover gaan dat het regime-Taylor zonder Kouwenhoven minder op zijn geweten zou hebben gehad, maar een terugtrekking van Kouwenhoven zou zeker 'een aderlating' voor Taylor zijn geweest.

Taylor staat momenteel terecht voor het Speciale Hof voor Sierra Leone, eveneens in Den Haag, voor het begaan van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Dit proces werd begin dit jaar hervat, nadat het proces een halfjaar had stilgelegen.

Aan het begin van de zitting maandagochtend werd duidelijk dat de rechter-commissaris vorige week een poging heeft ondernomen om Taylor als getuige te horen in het proces tegen Kouwenhoven. Hij weigerde vragen te beantwoorden, al bevestigde hij wel zijn identiteit. Taylor heeft het proces-verbaal niet ondertekend.

Volgende week maandag wordt het proces tegen Kouwenhoven hervat. Dan is het de beurt aan de verdediging. Weski heeft aangekondigd de hele dag uit te trekken voor haar pleidooi. Ze liet maandag weten dat ze niet alleen vraagtekens plaatst bij de tenlastelegging, maar dat ze ook ernstige twijfels heeft bij de manier waarop het OM de gruweldaden zo minutieus schetste.

De maandag geëiste straf van twintig jaar is de hoogst mogelijke voor het Kouwenhoven ten laste gelegde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden