Nieuws Rechtszaak

OM in hoger beroep tegen ‘messensteker’ Malek F.

Malek F. vorig jaar tijdens het begin van de rechtszaak. De baard heeft hij inmiddels afgeschoren. Beeld ANP

Het Openbaar Ministerie wil dat de ‘Haagse messensteker’ Malek F. alsnog straf krijgt voor moordpogingen met een terroristisch motief.

Het OM kondigde donderdagmiddag aan in hoger beroep te gaan in de zaak van F., die vorig jaar tijdens Bevrijdingsdag drie willekeurige mensen op straat neerstak. Ze overleefden alleen dankzij toegesnelde omstanders en hulpdiensten en hebben nog steeds last van de gevolgen. Vorige maand achtte de Haagse rechtbank de Syrische vluchteling weliswaar schuldig aan drie pogingen tot moord, maar hij kreeg geen straf. De rechters gingen mee in het advies van gedragsdeskundigen die zeiden dat F. tijdens zijn daad volledig ontoerekeningsvatbaar was. Hij zou hebben gehandeld in een psychose met heftige achtervolgingswanen. De rechtbank besloot daarom tot tbs voor onbepaalde duur, met dwangverpleging.

Ook terrorisme zagen de rechters niet bewezen. F. noemde weliswaar de gewelddadige islam als voorbeeld, maar leek volgens hen niet uit op omverwerping van de democratie of op het aanjagen van schrik bij grote bevolkingsgroepen.

Het OM, dat van het begin af aan al sprak van terrorisme en eerder vijftien jaar cel plus tbs had geëist, liet direct na de uitspraak vorige maand al weten een hoger beroep te overwegen. De aanklagers blijven van mening dat F. hoogstens gedeeltelijk ontoerekeningsvatbaar was, en daarom straf verdient. Ook zou hij een terroristisch motief hebben. De advocaten van F, Job Knoester en Willem Korteling, denken nog na over een mogelijk hoger beroep van hun kant.

Drie misverstanden

Schuldig of niet, psychotisch of terroristisch? De Haagse rechtbank zeilde vorige maand langs vele klippen in de uitspraak waarbij Malek F. geen straf kreeg. Het debat of de wandaad van een vluchteling terrorisme is, vlamt vaker op - ook in de zaak van de gevluchte Eritreeër die in Duitsland deze week een jongen doodde door hem onder de trein te duwen. Het vonnis in de Haagse zaak riep direct kritische reacties op, onder meer op sociale media. Drie misverstanden in deze zaak.

1. Malek is vrijgesproken

Dit geldt alleen voor het terroristisch motief: anders dan het Openbaar Ministerie ziet de rechter geen bewijs dat F. expliciet het doel had om een grote groep Nederlandse burgers angst aan te jagen. De Syrische vluchteling is wel schuldig verklaard aan drie pogingen tot moord en bedreigingen van omstanders. Hij krijgt geen celstraf omdat hij volledig ontoerekeningsvatbaar is. F. is dus wel degelijk schuldig verklaard.

2. Malek heeft zijn psychiaters bedot

Dit is eigenlijk geen misverstand, maar een cruciaal debat tussen het Openbaar Ministerie en de advocaten van F. Het waren vooral de psychiater en de psycholoog die doorslaggevend waren voor de beslissing van de rechter om F. volledig ontoerekeningsvatbaar te verklaren. Ze hebben herhaaldelijk met hem gesproken en concluderen dat F. vorig jaar in een ernstige paranoïde psychose zat. Die is ‘niet te veinzen’, aldus de psychiater in de rechtszaal. De rechter herhaalde deze uitspraak letterlijk in het vonnis, en gaf aan dat hij niet anders kan dan te vertrouwen op de deskundigen. Bovendien, zo vervolgde hij, had in de jaren voorafgaand aan de heftige steekpartijen een trits mensen als gewaarschuwd voor de groeiende psychische problemen van Malek. Het Openbaar Ministerie zal in het hoger beroep alsnog moeten aantonen dat alle tegenstrijdige, en vaak opportunistisch klinkende verklaringen van F. (‘ik ben niet ziek, ik heb het mooiste gedaan wat een moslim kan doen’) niet te wijten zijn aan zijn ziekte. Ook al zeggen de experts van wel.

3. ‘Hij loopt zo weer buiten’

Met vijftien jaar cel en tbs, de strafeis van het OM, zou F. langdurig zijn opgeborgen. Maar met ‘enkel’ tbs en dwangverpleging, de maatregel die de rechter oplegde, kan dat eveneens lang duren. Een gemiddelde tbs duurt jarenlang. F. heeft een ingewikkelde rij psychische problemen: psychose, rouwstoornis en depressie. Bovendien is hij verslavingsgevoelig – hij wist in de cel al aan hasj te komen. Gebruik van verdovende middelen kan voor enorme vertraging van de behandeling zorgen. Bovendien is F. nu veroordeeld en daarom is de kans groot dat zijn naturalisatieverzoek definitief wordt afgewezen. Dat zou betekenen dat hij in Nederland helemaal niet meer vrijkomt, zelfs proefverlof kan problematisch zijn. Zijn advocaten zouden dit kunnen voorkomen door de veroordeling aan te vechten, maar F. heeft nooit ontkend wat hij heeft gedaan. Daardoor lijkt het waarschijnlijk dat er in hoger beroep hoogstens een mildere veroordeling komt - voor pogingen van doodslag in plaats van moord. Maar dat blijft een veroordeling.

Lees ook:

Wat dreef Malek?

Het is niet de vraag of Malek drie mensen neerstak, maar waarom hij dat deed. De rechter moest kiezen tussen twee scenario's, gebaseerd op dezelfde feiten. Een reconstructie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden