OM eist verbod op alle Hells Angels-activiteiten, maar wat lost dat op?

Het clubhuis van de Hells Angels in Haarlem werd gesloten na de vondst van onder meer drugs. Beeld ANP

Woensdag doet het Openbaar Ministerie opnieuw een poging om de Hells Angels te laten verbieden. Wat win je daarmee? ‘Motorclubs hebben sterke merknamen.’

Niemand zal verwachten dat alle Hells Angels in brave burgers zullen veranderen als het lukt om hun motorclub te verbieden, de inzet van een rechtszaak die woensdag begint in Utrecht. De Leidse hoogleraar criminologie Arjan Blokland bestudeerde het verleden van een grote groep leden van de motorbendes die door het Openbaar Ministerie als crimineel worden bestempeld. “Je ziet dat veel van hen al een behoorlijk strafblad hebben ruim voor ze lid worden van de club. Dat lidmaatschap is blijkbaar niet de enige reden voor hun activiteiten.”

Onverdroten verder

Toch blijft het opvallen: terwijl veel criminele loopbanen eindigen rond de dertig, gaan de activiteiten van motorrijders nogal eens onverdroten verder.  “De oudste lichting is nu al boven de zestig”, noteert Blokland, “en doet nog dingen op een manier die je met een zestienjarige zou associëren.” Het aantal individuele veroordelingen van leden – drugshandel, geweld – neemt gestaag toe. “Maar toch, het zou  weleens heel lastig kunnen worden om deze activiteiten een-op-een toe te schrijven aan de motorclub.”

Voor de burger die zich bedreigd voelt of overlast ervaart als de motorstoet door het het dorp rijdt, lijkt een verbod te helpen. Satudarah? Bijna niets meer van gezien sinds het verbod op de organisatie. Maar de vraag is of de leden zich niet gewoon bij een andere club aansluiten. Er zijn wel initiatieven om oud-clubleden op het rechte spoor te krijgen – door huisvesting te biedeb bijvoorbeeld – maar Nederland loopt op dat terrein nog achter op Scandinavië, noteert Blokland.

100 procent duidelijkheid over de waarde van de nieuwe lichting clubverboden is er tot nu toe niet, zegt Blokland, verwijzend naar rechterlijke uitspraken waarin bijvoorbeeld de Bandidos landelijk wel verboden zijn, maar de plaatselijke afdelingen of ‘chapters’ niet. “Eigenlijk weet niemand wat dit betekent: mag je nou wel met een vest van die club rijden als de naam van het chapter erbij staat?” 

Uiterlijk vertoon

Op die manier blijft lidmaatschap, met het bijbehorende uiterlijk vertoon, wellicht toch aantrekkelijk. Blokland: “Het is koffiedik kijken, maar het zou kunnen dat op de lange termijn een verbod wel effect heeft. Ook al is die uitspraak deels symbolisch. Het Openbaar Ministerie wil een signaal geven: wij willen niet dat een groep zich zo buiten de samenleving plaatst, zich niets aantrekt van de rechtsorde. Het OM wil duidelijk maken dat het hier gaat om organisaties die niet worden getolereerd, waarvan je geen lid moet willen worden.”

Die laatste boodschap willen politie en justitie versterken door duidelijk te maken dat de motorclubs geen organisatie zijn waar je zo maar  uit kunt stappen, zonder bedreigd te worden. Of jonge kandidaat-leden dat signaal snappen, is maar de vraag. Alle publiciteit over de clubs leidde vanaf 2012 juist tot een forse groei van het aantal chapters en leden. “Het zijn blijkbaar sterke merknamen”, constateert Blokland.

De Angels komen vandaag ook zelf aan het woord. De uitspraak in hun zaak wordt eind mei verwacht.

Vijftien jaar strijd

De vondst van drie met kogels doorzeefde clubleden in Limburg, en de arrestatie van president ‘Big’ Willem van B. voor het beramen van een aanslag op Willem Holleeder. Die gebeurtenissen in 2004 leidden tot een oproep om de Hells Angels te verbieden. Het Openbaar Ministerie probeerde het in 2007 vergeefs via de strafrechter. Die oordeelde dat hoewel veel clubleden een strafblad hadden, er onvoldoende bewijs was om de hele organisatie als crimineel te bestempelen.

Ook via de burgerrechter lukte het niet om afdelingen (chapters) van de Angels te verbieden.  Het recht op vereniging is vastgelegd in de Grondwet, die stelt dat het alleen mag wijken ‘in het belang van de openbare orde’.  Op dat punt ging het Openbaar Ministerie door met bewijs verzamelen. Achtereenvolgens werden de Bandidos en Satudarah verboden.

Eind vorig jaar kwam er een barst in dit succes. In hoger beroep bleef het verbod op de landelijke Bandidos overeind, maar werd het uitbannen van de chapters weer ingetrokken. Het OM is naar de Hoge Raad gestapt met het verzoek om deze zaak opnieuw te laten beoordelen. Na de zaak tegen de Hells Angels zal naar verwachting ook de club No Surrender, waar ‘Big Willem’ inmiddels een chapter aanvoert, voor de rechter moeten komen.

Lees ook:

‘Nu echt tijd voor een verbod'

De Hells Angels zijn een gevaar voor de openbare orde, herhaalde het Openbaar Ministerie vorig jaar. Daarom moeten ze worden verboden.

Verbod van Satudarah

Eerder was het verbod van Satudarah een nieuw succes in de strijd tegen criminele motorbendes. Maar het loste niet alle problemen op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden