Om echte Surinamer te worden, leren nu ook de Braziliaan en Chinees Nederlands

Nieuwe groepen immigranten gaan op in de smeltkroes van culturen

Chinees gaat Shelley Wong (18) beter af dan Nederlands. Ze woont al jaren in Suriname, maar durft de taal amper te spreken. "Sinds mijn oudere zus drie jaar geleden naar Rotterdam verhuisde, praat ik thuis geen Nederlands meer. En mijn ouders spreken enkel Kantonees. Ik vergeet woorden", zegt ze.

De verontschuldiging is nergens voor nodig, want de Surinaamse blijkt een spraakwaterval. In een koffiehuis in Paramaribo vertelt ze hoe haar ouders meer dan twintig jaar geleden uit het zuiden van China kwamen om in Suriname een nieuw bestaan op te bouwen. Elk apart, pas in Paramaribo leerden ze elkaar kennen.

De enigen die de oversteek maakten, waren ze bij lange niet. Sinds begin jaren negentig melden zich in Suriname jaar na jaar duizenden nieuwe migranten uit China. Tegenwoordig zijn in het land amper supermarkten te vinden die níet door Chinezen worden gerund. Daarnaast hebben ze hun eigen zondagsmarkt, restaurants, kapperszaken, kranten, televisiestations, bouwbedrijven, groentewinkels en zelfs bordelen. Een gesloten gemeenschap, vooral door de taalbarrière.

Wong: "Na meer dan twee decennia spreken mijn ouders nog steeds geen woord Nederlands. Ze hebben het geprobeerd, maar kregen de taal echt niet onder de knie. Het is vervelend, ja. Wanneer mijn school een ouderochtend organiseert, kunnen ze nooit deelnemen, want die zijn natuurlijk in het Nederlands."

Toch staat langzaamaan een nieuwe generatie Surinaamse Chinezen op, een die wél integreert in de nu al multiculturele samenleving. Voorzichtig, maar toch. Het zijn jongeren als Wong: geboren in Paramaribo, leerling op een Nederlandstalige school en met een echt Surinaamse vriendenkring. En, verrassend, met de blik op Nederland gericht, net als veel andere Surinamers. "Net als mijn zus wil ik volgend jaar naar Nederland om te studeren. Biofarmaceutische wetenschappen in Leiden, daar denk ik nu aan", besluit Wong.

Naast de Chinese instroom trekken de poreuze landsgrenzen van Suriname ook vele duizenden Brazilianen aan; volgens sommige schattingen wel vijftigduizend, of tien procent van de bevolking. Officiële cijfers bestaan niet, veel Brazilianen werken diep in het regenwoud als illegale goudzoeker. In Paramaribo kunnen ze terecht bij Braziliaanse slagers, hotels, reisbureaus en - inderdaad - bordelen.

Maar ook onder de Brazilianen zijn er die kiezen om Surinamer onder de Surinamers te worden. André Carneiro (37), barkeeper van beroep, praat behalve Portugees vloeiend Nederlands, met onmiskenbaar lokale tongval. Geleerd van zijn Surinaamse stiefvader, de man voor wie zijn moeder rond 1990 de miljoenenstad Belém vaarwel zei. "Ik had voor onze verhuizing nog nooit van Paramaribo gehoord, laat staan dat ik Nederlands sprak. Een heel jaar lang gaf mijn stiefvader me privéles met de oude schoolboeken van mijn Surinaamse stiefbroer. Eerst mocht ik de Nederlandse woorden nog uitspreken met een vet Portugees accent, pas daarna leerde hij me de correcte uitspraak. Deed ik het niet goed, dan kreeg ik een flink pak rammel", lacht Carneiro.

De onorthodoxe methode werpt vruchten af. Al na een jaar kan de Braziliaan mee in het Nederlandstalige onderwijssysteem van Suriname. Hij raadt het al zijn landgenoten aan. "Ze kunnen het raar vinden om in een Zuid-Amerikaans land Nederlands te moeten leren, maar het is nu eenmaal de officiële taal. Ik ben zo goed geïntegreerd dat zelfs Brazilianen denken dat ik Surinamer ben. Ik blijk er erg Hindostaans uit te zien."

Nieuwkomers moeten verplicht inburgeren

Het Surinaamse volkslied kennen en slagen voor een inburgeringsexamen. President Desi Bouterse wil deze nieuwe eisen - naast de tientallen in te vullen en af te stempelen formulieren - aan nieuwkomers opleggen. Hoe dat examen er uit zal zien, is nog onbekend. Het plan is een reactie op de grote instroom van arbeidsmigranten. Ook de aanpak van illegale immigratie heeft prioriteit. Onlangs ontsloeg Jennifer van Dijk-Silos, minister van justitie, bijna alle ambtenaren van vreemdelingenzaken. Immigranten konden voor duizend Amerikaanse dollar verblijfsvergunningen kopen. Hongkongse mensenhandelaars zouden ambtenaren hebben omgekocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden