Coronacrisis

Om de repatriëring van gestrande reizigers in Marokko hangt een zweem van mysterie

27 april 2020, de eerste repatriëringsvlucht uit Casablanca, Marokko, met een groep Nederlanders is geland op de luchthaven. In het toestel zaten zo'n 300 passagiers. Duizenden Nederlanders zitten al weken vast in Marokko als gevolg van de coronacrisis. Beeld ANP

De tweede repatriëringsvlucht van Casablanca vertrekt waarschijnlijk woensdagavond naar Nederland. Wie bepaalt wie naar huis mag, maakt Buitenlandse Zaken niet bekend.

Een kleine overwinning voor driehonderd gestrande reizigers in Marokko: hoogstwaarschijnlijk stijgt er morgenavond weer een vliegtuig op vanuit Casablanca naar Amsterdam om hen naar huis te brengen. Net zoals bij de vorige repatriëringsvlucht op 27 april wil Buitenlandse Zaken de vlucht niet officieel bevestigen, mogelijk vanwege de politieke spanningen omtrent de terugkeer van de reizigers. Maar wie het nummer van de SOS International-alarmcentrale belt, hoort van een opgenomen bandje dat reizigers niet hoeven te bellen over de vlucht van woensdag vanuit Marokko. Bovendien is de vlucht door meerdere reizigers bevestigd aan Trouw.

Om de repatriëring van gestrande reizigers in Marokko hangt een zweem van geheimzinnigheid. Het ministerie van buitenlandse zaken wil niet bekendmaken wie de selectie voor de terugvluchten maakt. In het vliegtuig is maar plek voor driehonderd mensen, terwijl nog 2400 anderen wachten op repatriëring.

Marokko bepaalt

Maar wie het bandje van de Nederlandse SOS International-alarmcentrale beluistert, hoort dat Marokko zou bepalen wie er mee mag op de vlucht. Nederland zou hier niets mee te maken hebben, voegt de vrouwenstem op het bandje beleefd toe. Maar het is het Nederlandse platform Bijzondere Bijstand Buitenland, verbonden aan het ministerie, die contact opneemt met de mensen die terug mogen, bevestigen reizigers aan Trouw.

Ook de volgorde van de terugkerende reizigers leidt tot discussie. Volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken zouden de mensen met de hoogste medische noodzaak als eerste naar huis mogen. Daar ontstond tijdens de eerste vlucht al ophef over, toen in het AD een passagier van de vorige vlucht aangaf geen medische urgentie te hebben. “We hebben nooit een bewijs hoeven afleveren van de medische situatie van mijn zieke broer”, zegt Sakina El Jattari. “Iedereen kan in principe zeggen dat-ie ziek is.”

Mensen aan boord zonder medische noodzaak

Ook bij deze, tweede repatriëringsvlucht zitten mensen aan boord zonder medische noodzaak, bevestigt een passagier die anoniem wil blijven. Haar naam is bekend bij de redactie. “Ik heb een kind van net twee bij me”, vertelt ze. “Ik weet niet of dat heeft meegeteld? Alhoewel er meer mensen zijn met jonge kinderen.”

Tegelijkertijd zitten er talloze reizigers met een medische urgentie vast in Marokko. Zo heeft de schoonmoeder van de 42-jarige Yasmina uit Den Haag op 12 mei een belangrijke hartoperatie. “Toen ze op de eerste vlucht niet mee mocht, zeiden ze bij de alarmcentrale dat het vast de volgende vlucht mee zou mogen”, verzucht ze. Maar ook over de vlucht van woensdag kwam er geen telefoontje. “Als ze niet naar Nederland kan, zal ze haar pacemaker in Marokko moeten laten vervangen”, zegt Yasmina. “Maar daar kennen ze haar dossier niet.”

We krijgen van niemand informatie

Ook de broer van Sakina el Jattari, die in 2017 een hersenbloeding kreeg, kan in Marokko niet de juiste medische zorg krijgen. “Het gaat niet goed met hem, hij is erg ziek”, zegt El Jattari. “Maar voor een hersenscan moet je hier zeven uur rijden, terwijl een strikte lockdown geldt. In het AMC weten ze hoe ze hem moeten behandelen.” Ze overweegt een luchtambulance in te schakelen om hem naar huis te brengen, maar de kosten daarvoor zijn hoog. 

Het is “ontzettend frustrerend”, verzucht Yasmina. “We wachten, maar weten niet waarop.”

Volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken is iedereen die zich bij Bijzondere Bijstand Buitenland heeft aangemeld “volledig in beeld”. “We zijn bezig om iedere gestrande reiziger naar Nederland te halen. Maar het zijn er veel en een vliegtuig heeft maar een bepaald aantal stoelen.” Volgens de woordvoerder is er nog “veel werk aan de winkel”, maar wil het ministerie het proces “zijn werk laten doen”.

Dubbele nationaliteit

De repatriëring vanuit Marokko gaat sinds het begin van de coronacrisis moeizaam. Volgens de Marokkaanse nieuwssite ‘Hespress’ had Rabat bezwaar tegen de toon waarop Nederland vroeg om repatriëring. Nederland zou zich hebben opgesteld als ‘voogd’ van gestrande toeristen, terwijl een groot deel van de gestrande reizigers ook een Marokkaans paspoort heeft. Marokko beschouwt hen als Marokkaanse staatsburgers. 

Volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma is het  “van de gekke” dat Nederland voor elke onderdaan afzonderlijk moet onderhandelen. Sjoerdsma sprak zich de afgelopen weken meermaals uit voor de gestrande reizigers in Marokko. “Minister Blok moet zowat moet bewijzen dat er urgente redenen zijn om ze terug naar Nederland te mogen halen." 

Afgelopen maandag stelde de gehele coalitie met de SGP, GroenLinks, SP, PvdA en Van Haga Kamervragen aan minister Blok. Zij willen dat er meer druk op Marokko komt om de gestrande reizigers terug te brengen. “Het stoplicht in Marokko moet gewoon op groen” , zegt Sjoerdsma aan Trouw. “Alle Nederlanders, dubbel paspoort of niet, moeten gewoon zo snel mogelijk terug naar huis. Ouders die niet naar huis kunnen om bij hun gezin te zijn, grootouders die door medicijngebrek hun gezondheid achteruit zien gaan, mensen die niet voor hun zieke familie kunnen zorgen, het zijn de verschrikkelijke gevolgen van het feit dat Marokko al wekenlang landgenoten vasthoudt." 

Lees ook:

Eerste repatriëringsvlucht geland, maar wereldwijd zitten nog 7800 Nederlanders vast

Voor het eerst in een maand vloog zondag een repatriëringsvlucht van Marokko naar Nederland. Wereldwijd zijn nog zo’n 7800 Nederlanders gestrand. Waarom is het hun niet gelukt eerder terug te komen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden